Pulmoner tümör patolojisinde son birkaç yıldaki değişiklikler artık yalnız moleküler testlerle sınırlı değil. Histolojik grade, TNM evrelemesi, çoklu primer tümörlerin ayrımı ve mezotelyoma tanısı da giderek daha yapılandırılmış hale geliyor.
PathologyOutlines'ın Ağustos 2026 güncellemesi, günlük pratiği etkileyen başlıca değişiklikleri özetliyor. (1)
Akciğer adenokarsinomunda grade
Rezeksiyon materyallerinde histolojik paternlerin %5'lik dilimlerle belirtilmesi önemini koruyor.
IASLC sistemi:
- Grade 1: Lepidik predominant ve yüksek grade patern <%20
- Grade 2: Asiner/papiller predominant ve yüksek grade patern <%20
- Grade 3: Yüksek grade patern ≥%20
Yüksek grade paternler:
- solid,
- mikropapiller,
- kribriform,
- fused glandüler yapılardır.
Filigree patern, mikropapiller paternin bir varyantı olarak kabul ediliyor ve aynı olumsuz prognostik grupta değerlendiriliyor.
Önemli nokta:
Bu grade sistemi rezeksiyon materyalleri içindir; küçük biyopsilerde güvenilir patern oranı belirlenemediğinden kullanılmamalıdır.
Skuamöz hücreli karsinomda yeni grade yaklaşımı
2026'da IASLC, rezeke akciğer skuamöz hücreli karsinomları için tumor budding temelli iki dereceli bir sistem önerdi.
Yaklaşık olarak:
- Düşük grade: 0–9 bud
- Yüksek grade: ≥10 bud
değerlendirmesi yapılıyor.
Çalışmalarda tumor budding, rekürrens ve sağkalımla ilişkili en güçlü histolojik parametrelerden biri olarak öne çıkıyor.
Bu sistem henüz adenokarsinom grade'i kadar yerleşmiş değil ancak günlük raporlamaya girmeye aday önemli bir gelişme.
Akciğer kanserinde TNM 9. baskı
T kategorilerinde büyük değişiklik yok.
Asıl yenilik N ve M kategorilerinde.
N2 artık ikiye ayrılıyor
- N2a: Tek ipsilateral mediastinal/subkarinal istasyon
- N2b: Birden fazla mediastinal/subkarinal istasyon
M1c artık ikiye ayrılıyor
- M1c1: Tek organ sisteminde birden fazla ekstratorasik metastaz
- M1c2: Birden fazla organ sistemine metastaz
Bu ayrımların amacı anatomik hastalık yükünü daha iyi prognostik gruplandırmak.
STAS raporda kalmaya devam ediyor
Spread Through Air Spaces (STAS) hâlâ T kategorisine doğrudan dahil değil.
Ancak özellikle erken evre NSCLC'de bağımsız kötü prognostik faktör olarak kabul edildiğinden raporda belirtilmesi öneriliyor.
Benzer şekilde visseral plevra invazyonu T evresini doğrudan etkiliyor.
H&E ile kesin karar verilemiyorsa elastik boya kullanımı önemini koruyor.
Moleküler test artık yalnız metastatik hastalık için değil
2026 yaklaşımının en belirgin değişikliklerinden biri:
NSCLC'de moleküler test mümkün olduğunca refleks olarak ve erken dönemde başlatılmalı.
Çünkü hedefli tedaviler artık yalnız metastatik hastalıkta değil, adjuvan ve neoadjuvan dönemde de kullanılıyor.
Başlıca hedefler:
- EGFR
- ALK
- ROS1
- RET
- MET exon 14
- BRAF V600E
- KRAS G12C
- ERBB2/HER2
- NTRK
Geniş NGS paneli, özellikle küçük biyopsilerde ardışık tek gen testlerine tercih ediliyor.
PD-L1 için ise günlük pratikte temel skor hâlâ TPS.
Birden fazla akciğer tümörü: Morfoloji tek başına yetmeyebilir
Aynı hastada iki adenokarsinom varsa soru:
İki primer mi, intrapulmoner metastaz mı?
IASLC artık morfoloji ile moleküler veriyi birlikte kullanan bir yaklaşım öneriyor.
Farklı driver mutasyonları:
ayrı primerleri güçlü biçimde destekler.
Ancak iki tümörde aynı EGFR L858R veya KRAS G12C gibi sık görülen hotspot mutasyonun bulunması tek başına metastaz anlamına gelmez.
Bu durumda geniş NGS profili daha değerlidir.
Ek ortak somatik mutasyonların bulunması intrapulmoner metastaz lehine güçlü kanıt oluşturabilir.
Pulmoner nöroendokrin tümörlerde değişen yaklaşım
Küçük biyopside:
Tipik karsinoid / atipik karsinoid ayrımı yapılmamalıdır.
Çünkü güvenilir mitoz sayımı ve nekroz değerlendirmesi için yeterli tümör gerekir.
Bu örneklerde:
“Carcinoid tumor, NOS”
uygun bir tanımlamadır.
INSM1 ise nöroendokrin diferansiyasyon için giderek daha güçlü bir rutin marker haline geliyor.
SCLC'de:
- ASCL1,
- NEUROD1,
- POU2F3
temelli moleküler alt gruplar tanımlanmış durumda ancak henüz rutin tedavi seçiminde zorunlu değiller.
Nadir torasik tümörleri unutmayalım
2026 pratiğinde özellikle:
Thoracic SMARCA4-deficient undifferentiated tumor
- rhabdoid/undiferansiye morfoloji,
- SMARCA4/BRG1 kaybı,
- sıklıkla SMARCA2 kaybı
ile karakterlidir.
NUT carcinoma
Özellikle genç hastada:
kötü diferansiye, p63/p40 ilişkili torasik tümör
görülüyorsa akla gelmeli.
NUT IHK güçlü bir tarama testidir.
Primer pulmoner mezenkimal tümörlerde
- SFT → STAT6
- inflamatuvar myofibroblastik tümör → ALK
- sinovyal sarkom → SS18::SSX
moleküler doğrulama önemini koruyor.
Mezotelyomada küçük biyopsi tanısı güçleniyor
Mezotelyoma tanısında yalnız invazyonu göstermek her zaman mümkün değil.
Malignite lehine güçlü yardımcı bulgular:
- BAP1 kaybı
- MTAP kaybı
- Merlin/NF2 kaybı
- CDKN2A homozigot delesyonu
olarak öne çıkıyor.
BAP1 ve MTAP kaybı yüksek spesifisite sağlarken, birden fazla markerın birlikte kullanılması duyarlılığı artırıyor.
p53'te diffüz mutant-tip overekspresyon nadir fakat destekleyici olabilir; buna karşılık null p53 paterni malignite için spesifik değildir.
Mesothelioma in situ artık unutulmamalı
Mesothelioma in situ (MIS), stromal invazyon olmadan serozal yüzeyde tek sıralı bland mezotelyal proliferasyon şeklinde görülebilir.
Ancak tanı yalnız morfolojiyle konmaz.
Şunlardan biri gösterilmelidir:
- BAP1 kaybı
- MTAP kaybı
- CDKN2A homozigot delesyonu
Klinikte tekrarlayan plevral efüzyon olup radyolojik kitle bulunmayan hastalarda özellikle gündeme gelebilir.
Patolog İçin 2026'nın Kısa Mesajı
Akciğer tümör patolojisi artık yalnız:
“Hangi tümör?”
sorusuna yanıt vermiyor.
Rapor giderek aynı anda:
histolojik tip + grade + invazyon özellikleri + TNM + moleküler hedef + immünoterapi biyobelirteci
üretmek zorunda.
2026'da günlük pratiği en fazla değiştiren başlıklar:
- adenokarsinomda IASLC grade'in rutinleşmesi,
- skuamöz karsinomda tumor budding temelli grade önerisi,
- TNM 9'da N2 ve M1c'nin alt gruplara ayrılması,
- erken evrelerde de refleks moleküler test,
- çoklu akciğer tümörlerinde NGS'nin artan önemi,
- küçük biyopside karsinoid NOS yaklaşımı,
- BAP1/MTAP/NF2/CDKN2A ile mezotelyoma tanısının güçlenmesi.
Kaynak
(1) Tiefenbacher A, Brčić L.
What's New in Neoplastic Pulmonary Pathology 2026: Updates on Grading, Staging and Molecular Testing.
PathologyOutlines.com, What's New in Pathology? Issue 33, August 2026.
Etiket: Pulmoner Patoloji / Akciğer Kanseri / WHO / TNM / Moleküler Patoloji