Üç yüzden fazla akciğer nöroendokrin tümörünü inceleyen çoklu-omik çalışma, dört ayrı moleküler grup tanımlıyor. Bunlardan biri, karsinoid morfolojisine rağmen yüksek dereceli nöroendokrin karsinomlara yaklaşan biyolojisi ve agresif davranışıyla öne çıkan “supra-karsinoid” grubu.
Çalışma neyi değiştirebilir?
Güncel sınıflama, akciğer karsinoidlerini esas olarak mitoz ve nekroza göre tipik ve atipik olarak ayırıyor. Araştırmacılar ise tüm genom dizileme, transkriptom, DNA metilasyonu, uzamsal RNA analizi, proteomik ve çok bölgeli örnekleme kullanarak bu ikili yapının biyolojik çeşitliliği tam yansıtmadığını gösterdi.
Dört moleküler grup; klinik özellikleri, genomik profilleri, mikroçevreleri ve morfolojileri bakımından ayrılıyordu. En dikkat çekici küme, makrofaj–tümör etkileşimiyle ilişkili immün açıdan zengin bir mikroçevre taşıyan agresif supra-karsinoidlerdi. Bu tümörlerdeki farklılaşmamış hücre popülasyonu ve transkriptomik profil, yakın zamanda tarif edilen atipik küçük hücreli akciğer kanseri grubuyla bağlantı gösterdi.
Patolog için pratik karşılığı
Bütün lam görüntülerinden geliştirilen derin öğrenme modellerinin grupları mevcut histolojik ölçütlerden daha iyi ayırması ve bir immünohistokimya paneliyle sınıflamanın desteklenebilmesi, yaklaşımın gelecekte rutin patolojiye taşınabileceğini düşündürüyor. Önceki çalışmalar, özellikle OTP, ASCL1 ve HNF1A temelli immün profillerin moleküler karsinoid alt gruplarını yansıtabildiğini göstermişti.
DLL3, EGFR, FGFR ve TERT ile ilişkili hedeflerin gruplar arasında farklı ifade edilmesi tedavi araştırmaları için önemli; ancak bunlar henüz doğrulanmış prediktif biyobelirteçler değil. Çalışma, rutin raporlarda WHO/IASLC sınıflamasının yerini almıyor. Daha çok, özellikle morfoloji ile klinik davranışın uyuşmadığı olgularda tipik–atipik ayrımının biyolojik riski eksik yakalayabileceğine dair güçlü bir uyarı sunuyor.
2026 IASLC önerisinin Ki-67’yi sınıflamaya dahil etmesi ve “karsinoid/NET G3” kavramını tanıması da alanın yalnızca mitoz ve nekroza dayalı ikili modelden uzaklaşmakta olduğunu gösteriyor. Yeni dört gruplu modelin raporlamaya girebilmesi için bağımsız serilerde klinik sonuçlarla ve uygulanabilir immünohistokimyasal algoritmalarla doğrulanması gerekiyor.
Kaynaklar
- Ana çalışma: Deep molecular profiling of lung neuroendocrine tumours and supra-carcinoids — PMID 42649496
- Supra-karsinoid kavramını tanımlayan önceki çoklu-omik çalışma — PMID 31431620
- IASLC 2026 pulmoner nöroendokrin neoplazi sınıflama güncellemesi — PMID 42251892
- İmmünohistokimyayla moleküler karsinoid gruplarının tanınması — PMID 39581377