Lokalize prostat kanserinde radyoterapi giderek kısalıyor.
Klasik tedavi haftalar sürerken ultrahipofraksiyone radyoterapi (UHF/SBRT) ile tedavi yaklaşık 5–7 fraksiyonda, 1–2 hafta içinde tamamlanabiliyor.
2026 DEGRO güncellemesi, uzun takipli randomize çalışmaların sonuçlarını değerlendirerek bu yaklaşımın özellikle düşük ve orta riskli lokalize prostat kanserinde uzun dönem tümör kontrolü açısından klasik veya orta derecede hipofraksiyone tedaviye benzer sonuçlar verdiğini bildiriyor. (1)
Patolog açısından neden önemli?
Çünkü hastanın hangi risk grubunda değerlendirileceğinin temel taşlarından biri hâlâ patoloji raporudur.
Özellikle biyopsi veya prostatektomide:
- doğru Gleason skoru ve ISUP Grade Group,
- Gleason patern 4 miktarı,
- kribriform patern,
- intraduktal karsinom (IDC-P),
- tümörün yaygınlığı
gibi özelliklerin doğru tanımlanması klinik risk sınıflamasını etkileyebilir.
Örneğin aynı “Grade Group 2” başlığı altında:
az miktarda patern 4 içeren bir tümör ile
belirgin kribriform/intraduktal komponent taşıyan bir tümörün
biyolojik riski aynı değildir.
Bu nedenle giderek daha kısa ve risk-adapte radyoterapi şemalarının kullanıldığı dönemde patologun ayrıntılı morfolojik raporu daha da değerli hale geliyor.
UHF herkese uygun değil
DEGRO değerlendirmesinde en güçlü kanıtlar düşük ve orta riskli hastalar için bulunuyor.
Tedavi çok daha kısa olmakla birlikte üriner yan etkiler tamamen ortadan kalkmıyor; bazı çalışmalarda geç dönem genitoüriner toksisite bir miktar daha yüksek bulunmuş.
Özellikle:
- başlangıçta belirgin üriner semptomları bulunan,
- daha önce TURP uygulanmış,
- prostat hacmi büyük olan
hastalarda daha dikkatli hasta seçimi öneriliyor. (1)
Dolayısıyla:
“Daha kısa tedavi” her zaman “daha kolay tedavi” anlamına gelmiyor.
Yüksek riskli tümörlerde durum farklı
Makalenin önemli sınırlarından biri de bu.
Randomize uzun dönem verilerin büyük bölümü düşük–orta riskli prostat kanserinden geliyor. Bu nedenle yüksek riskli hastalarda UHF'nin aynı rahatlıkla genellenmesi için kanıt daha sınırlı.
Güncel çalışmalar yüksek riskli hastalarda:
- mpMRI,
- PSMA PET,
- dominant intraprostatik lezyona fokal doz artırımı
gibi daha kişiselleştirilmiş yaklaşımları araştırıyor.
Bu noktada patolojik Grade Group ve agresif morfolojik komponentlerin doğru belirlenmesi, görüntüleme ve klinik verilerle birlikte hasta seçiminde önem kazanıyor.
Patolog İçin Kısa Mesaj
Ultrahipofraksiyone radyoterapi prostat kanseri patolojisinin sınıflamasını değiştirmiyor.
Ancak tedavinin giderek:
daha kısa + daha hedefli + daha risk-adapte
hale gelmesi, patoloji raporundaki ayrıntının klinik önemini artırıyor.
Özellikle lokalize prostat kanserinde artık yalnız:
“Adenokarsinom, Gleason 3+4=7”
demek yerine,
Grade Group, patern 4 miktarı ve önemli agresif morfolojileri doğru tanımlamak, hastanın hangi tedavi yoğunluğuna uygun olduğunun belirlenmesine katkı sağlıyor.
Kaynak
(1) Müller AC, Aebersold DM, Albrecht C, et al.
Ultrahypofractionation of localized prostate cancer—an updated statement of the prostate cancer working group of the German Society of Radiation Oncology (DEGRO).
Etiket: Üropatoloji / Prostat Kanseri / Radyoterapi / Grade Group
Strahlenther Onkol. 2026;202:911–920.
DOI: 10.1007/s00066-026-02564-7