Yüzeyel yağ dokusu tümörleri patologun günlük pratiğinde en sık karşılaştığı mezenkimal lezyonlardandır.
Çoğu gerçekten:
basit bir lipomdur.
Ancak dermis ve subkutiste gelişen yağ içeren tümörlerin spektrumu bundan çok daha geniştir.
Aynı “sarı, lobüle, yağlı kitle” görünümü altında:
- Lipoma
- Angiolipoma
- Spindle cell lipoma / Pleomorphic lipoma
- Hibernoma
- Lipoblastoma
- Lipoblastoma-like tumour
- Atypical spindle cell / pleomorphic lipomatous tumour
- Atypical lipomatous tumour / well-differentiated liposarcoma
- ve çok daha nadiren gerçek yüzeyel liposarkomlar
bulunabilir.
2026 tarihli güncel derlemeler ve WHO 6. edisyonun verdiği en önemli mesaj şudur:
Yüzeyel yerleşim maligniteyi dışlamaz; ancak tümörün anatomik yeri olasılıkları ciddi biçimde değiştirir.
Bu nedenle yağ dokusundan oluşan bir lezyonu değerlendirirken yalnız adipositlere değil;
yaş + anatomik yer + derinlik + stromal komponent + vasküler patern + nükleer atipi + moleküler profil
birlikte okunmalıdır.
İlk ayrım: gerçekten “saf olgun yağ” mı?
Klasik yüzeyel lipom:
- iyi sınırlı,
- sıklıkla kapsüllü,
- lobüle,
- olgun univakuollü adipositlerden oluşan
bir tümördür.
Belirgin:
- adiposit boyut farklılığı,
- hiperkromatik stromal hücre,
- kalın düzensiz fibröz septa,
- infiltratif iğsi hücre komponenti
beklenmez.
İnce fibröz septalar olabilir.
Yağ nekrozu da özellikle daha büyük lezyonlarda görülebilir.
Önemli tuzak
Yağ nekrozu çevresindeki:
- histiyositler,
- multinükleer hücreler,
- reaktif nükleer irileşme
atipik lipomatöz tümör izlenimi verebilir.
Bu nedenle “atipi” değerlendirilirken hücrenin gerçekten neoplastik stromal hücre mi yoksa yağ nekrozuna eşlik eden reaktif histiyosit mi olduğu önemlidir.
Lipom ile ALT arasındaki asıl fark lipoblast değildir
En eski ve en kalıcı yanılgılardan biri:
“Lipoblast varsa liposarkomdur.”
Bu doğru değildir.
Lipoblast:
- Lipoblastoma
- Spindle cell lipoma
- Chondroid lipoma
- ASCPLT
gibi benign veya düşük riskli lezyonlarda da görülebilir.
Atypical lipomatous tumour / well-differentiated liposarcoma (ALT/WDLPS) tanısında daha önemli olan:
atipik stromal hücrelerdir.
Özellikle iki bölge dikkatle taranmalıdır:
- Kalın fibröz septalar
- Damar çevreleri
Burada:
- iri,
- koyu hiperkromatik,
- düzensiz nükleuslu
stromal hücreler ALT/WDLPS lehine çok daha değerlidir.
Kalın fibröz septa neden önemli?
Klasik lipomda ince septalar olabilir.
Ancak yağ dokusunu kesen:
kalın, kaba, kollajenöz bantlar
özellikle içlerinde hiperkromatik stromal hücreler varsa ALT/WDLPS olasılığını artırır.
Bu nedenle olgun yağdan oluşan bir kitleyi düşük büyütmede değerlendirirken ilk soru:
“Bu yağın içinden geçen septalar normal mi?”
olabilir.
MDM2: Lipom–ALT ayrımının temel moleküler ekseni
ALT/WDLPS'nin karakteristik genetik olayı:
12q14–15 amplifikasyonu
dur.
Bu bölgede özellikle:
- MDM2
- CDK4
- HMGA2
yer alır.
Tanısal açıdan en önemli hedef:
MDM2 amplifikasyonudur.
MDM2 IHK yapılabilir mi?
Evet, ancak dikkatli kullanılmalıdır.
Özellikle:
- lipoma-like ALT,
- küçük biyopsi,
- az sayıda atipik stromal hücre
bulunan örneklerde MDM2 IHK duyarlılığı sınırlı olabilir.
Ayrıca yağ nekrozu içindeki histiyositler boyanarak yanlış yorumlanabilir.
Gerçek problemli olguda:
MDM2 FISH, IHK'dan daha güvenilir doğrulama yöntemidir.
Her yüzeyel lipoma MDM2 yapmalı mıyız?
Hayır.
Bu önemli bir pratik nokta.
Klasik morfolojili:
- küçük,
- yüzeyel,
- iyi sınırlı,
- atipisiz
lipomlarda rutin MDM2 analizi düşük verimlidir.
Moleküler inceleme daha çok:
- tekrarlayan “lipom”,
- şüpheli stromal atipi,
- kalın fibröz septalar,
- klinik/radyolojik uyumsuzluk,
- alışılmadık büyük lezyon
gibi durumlarda anlam kazanır.
Derin ekstremite tümörleri ve retroperitoneal/pelvik lezyonlarda test eşiği çok daha düşüktür.
Anatomik yer tanının parçasıdır
Aynı histoloji farklı anatomik bölgelerde farklı anlam taşır.
Örneğin:
Posterior boyun / omuz / üst sırt
Özellikle yaşlı erkekte:
Spindle cell lipoma
çok güçlü adaydır.
El / ayak
Yüzeyel adipositik-iğsi hücreli ve hafif atipik tümörde:
Atypical spindle cell / pleomorphic lipomatous tumour
akla gelmelidir.
Bebek / küçük çocuk
Lobüle, miksoid ve immatür yağ dokusu içeren lezyonda:
Lipoblastoma
ön plana çıkar.
Vulva / inguinogenital bölge, erişkin
Lipoblastoma benzeri morfolojide:
Lipoblastoma-like tumour
artık özellikle düşünülmelidir.
Retroperitoneum
“Lipoma” tanısına çok daha temkinli yaklaşılmalıdır.
Burada MDM2-amplifiye ALT/WDLPS olasılığı yüzeyel ekstremiteye göre çok daha yüksektir.
Spindle Cell Lipoma: Yüzeyel lipomatöz tümörlerin klasik taklitçisi
Spindle cell lipoma ve pleomorphic lipoma aynı biyolojik spektrumun iki ucudur.
Klasik hasta:
50–70 yaş erkek + posterior boyun / omuz / sırt + subkutan kitle
dir.
Morfolojik üçlü:
olgun yağ + bland iğsi hücreler + ropey collagen
son derece karakteristiktir.
Eşlik eden:
- miksoid stroma,
- mast hücreleri,
- değişken lipoblastlar
görülebilir.
“Fat-free” spindle cell lipoma gerçek bir tuzaktır
Bazı spindle cell lipomalarda yağ komponenti çok azdır veya neredeyse yoktur.
Bu durumda tümör:
- nörofibrom,
- SFT,
- DFSP,
- cellular angiofibroma,
- miksoid mezenkimal tümör
izlenimi verebilir.
Bu nedenle “lipoma” kelimesinin tümörün her zaman bol yağ içereceği anlamına gelmediğini unutmamak gerekir.
Pleomorphic lipoma: Pleomorfizm her zaman malignite değildir
Pleomorphic lipoma'da:
floret-like multinükleer dev hücreler
görülebilir.
Bu hücreler:
- iri,
- hiperkromatik,
- grotesk
olabilir.
Ancak bu tümör benign bir neoplazidir.
Dolayısıyla:
Pleomorfik hücre görmek = pleomorphic liposarcoma
değildir.
Morfolojik bağlam önemlidir.
Spindle cell/pleomorphic lipoma'da:
- tipik ropey collagen,
- bland iğsi hücre popülasyonu,
- CD34 ekspresyonu,
- RB1 kaybı
tanıyı destekler.
RB1: Yüzeyel adipositik tümörlerde ikinci büyük moleküler eksen
Spindle cell/pleomorphic lipoma:
13q14 / RB1 kaybı
gösteren tümör ailesinin klasik üyelerindendir.
İğsi ve floret hücrelerinde:
RB1 nükleer ekspresyon kaybı
görülebilir.
Ancak RB1 kaybı spesifik değildir.
Aynı biyolojik eksene yakın başka tümörlerde de bulunabilir.
Özellikle:
Atypical spindle cell / pleomorphic lipomatous tumour
ile örtüşme vardır.
Dolayısıyla:
RB1 kaybı tanı koydurmaz; doğru morfolojiyi destekler.
WHO 6 ile önemli terminoloji değişikliği: “Dysplastic lipoma” ne oldu?
Son yıllarda:
- dysplastic lipoma
- anisometric cell lipoma
terimleri giderek daha çok kullanılmaya başlanmıştı.
Bu lezyonlarda:
- belirgin adiposit boyut farklılığı,
- tek tek hafif hiperkromatik hücreler,
- yağ nekrozu,
- zaman zaman spindle hücreler,
- RB1 kaybı
görülebiliyordu.
Önemli olarak:
MDM2 amplifikasyonu yoktu.
Bu nedenle klasik lipom ile ALT arasında ilginç bir gri alan oluşturuyordu.
Ancak WHO 6. edisyon önemli bir tercih yaptı:
Dysplastic/anisometric lipoma ayrı bağımsız adipositik tümör başlığı olarak yer almıyor.
Dahası bu terminoloji:
Atypical spindle cell / pleomorphic lipomatous tumour altında “not recommended” terimler arasında
yer alıyor.
Bu nedenle güncel pratikte ayrı bir “dysplastic lipoma” kategorisi yaratmak yerine morfolojinin ASCPLT spektrumuyla ilişkisi değerlendirilmelidir.
Bu, 2026 derlemelerindeki “emerging entity” yaklaşımına göre önemli bir sınıflama güncellemesidir.
Atypical Spindle Cell / Pleomorphic Lipomatous Tumour
ASCPLT yüzeyel lipomatöz tümörler arasında özellikle önemli bir WHO entitesidir.
Çoğunlukla:
- subkutiste,
- erişkinlerde,
- ekstremite ve ekstremite kuşaklarında
görülür.
Atypical spindle cell patern özellikle:
el ve ayakta
karşımıza çıkabilir.
ASCPLT'de ne görürüz?
Tümör oldukça değişken olabilir.
Bir arada:
- olgun adipositler,
- belirgin adiposit boyut değişkenliği,
- hafif–orta derecede atipik iğsi hücreler,
- uni-/bivakuollü veya multivakuollü lipoblastlar,
- ropey collagen,
- miksoid stroma,
- pleomorfik multinükleer hücreler
bulunabilir.
Sınırlar sıklıkla:
tam kapsüllü değil, nodüler veya kısmen infiltratif
olabilir.
ASCPLT neden ALT değildir?
Çünkü moleküler eksen farklıdır.
ASCPLT'de:
MDM2 ve CDK4 amplifikasyonu yoktur.
Buna karşılık:
RB1/13q14 kaybı
yaklaşık yarıdan fazla olguda gösterilebilir.
IHK'de RB1 kaybı destekleyicidir.
CD34:
spindle cell lipomdaki kadar sabit değildir.
S100 ve desmin de değişken olabilir.
ASCPLT gerçekten benign mi?
WHO 6:
ASCPLT'yi benign adipositik neoplazi
olarak sınıflamaktadır.
Eksik çıkarılan tümörlerde lokal rekürrens yaklaşık:
%10–15
civarındadır.
Klasik ASCPLT için metastaz gösterilmemiştir.
Ancak son yıllarda çok nadir:
sarcomatous transformation / sarcomatous overgrowth
olguları tanımlanmıştır.
Bu olgularda yüksek dereceli komponentte:
- TP53,
- PTEN,
- ATM,
- CDKN2A/CDKN2B
gibi ek değişikliklerin kazanılması genomik progresyonu düşündürmektedir.
Bu son derece nadir bir olaydır ve klasik ASCPLT'nin genel benign davranışını değiştirecek şekilde genellenmemelidir.
Atypical Pleomorphic Lipomatous Tumour tarafı biyolojik olarak biraz farklı olabilir
ASCPLT'nin pleomorfik ucunda son yıllarda ilginç bir moleküler bulgu ortaya çıkmıştır.
2025 çalışmaları:
Atypical pleomorphic lipomatous tumour komponentinde TP53 değişikliklerinin çok sık olabileceğini
göstermektedir.
Bu durum atypical spindle cell ve atypical pleomorphic uçların morfolojik bir spektrum oluşturmasına rağmen tamamen aynı moleküler yoldan gelişmeyebileceğini düşündürmektedir.
Sınıflama henüz bunları ayrı WHO entiteleri haline getirmemiştir.
Lipoblastoma: Yaş tanının yarısıdır
Lipoblastoma esas olarak:
ilk 3 yaşta
görülen benign adipositik tümördür.
Morfolojide:
- belirgin lobülasyon,
- ince fibro-vasküler septalar,
- farklı matürasyon evrelerindeki adipositler,
- küçük lipoblastlar,
- primitif bland mezenkimal hücreler,
- miksoid stroma
karakteristiktir.
Sıklıkla lobülün periferinde daha immatür hücreler, merkezinde daha olgun yağ dokusu görülerek:
zonal maturation
izlenebilir.
Lipoblastomadaki “chicken-wire” damarlar neden tehlikeli?
Miksoid alanlarda:
- ince,
- dallanan,
- pleksiform kapillerler
myxoid liposarcoma'ya çok benzeyebilir.
Ancak küçük çocukta:
lobüler matürasyon + bland sitoloji
lipoblastoma lehinedir.
Moleküler olarak ise en güçlü eksen:
PLAG1
dır.
PLAG1: Lipoblastomanın moleküler imzası
Lipoblastomaların büyük bölümünde:
PLAG1 yeniden düzenlenmesi veya kopya sayısı artışı
bulunur.
Çok sayıda füzyon partneri tanımlanmıştır.
PLAG1 IHK:
yararlı bir surrogate marker
olabilir.
Ancak önemli bir nüans vardır:
- çok olgun lipoblastomada,
- lipoma-like örneklerde,
- küçük biyopsilerde
boyanma zayıf veya heterojen olabilir.
Ayrıca bazı PLAG1 füzyonları kriptik olduğundan:
FISH negatifliği her olguda lipoblastomayı dışlamaz.
Morfoloji güçlü ise RNA tabanlı moleküler analiz yararlı olabilir.
Lipoblastomatosis nedir?
Lipoblastoma:
lokalize ve sınırlı
ise lipoblastoma olarak adlandırılır.
Daha diffüz ve infiltratif form:
lipoblastomatosis
olarak tanımlanır.
Her ikisi de benigndir.
Ancak eksik eksizyon sonrası lokal rekürrens görülebilir.
Metastaz beklenmez.
2026 WHO'nun yeni adipositik başlığı: Lipoblastoma-like tumour
WHO 6'nın yüzeyel lipomatöz tümörler açısından en dikkat çekici yeniliklerinden biri:
Lipoblastoma-like tumour (LLT)
un ayrı bir benign tümör olarak sınıflamaya girmesidir.
Başlangıçta çoğunlukla:
vulva ve inguinogenital bölgede
tanımlanmıştı.
Ancak daha geniş seriler:
- erkeklerde,
- ekstremitede,
- gövdede,
- pelviste,
- retroperitoneumda
da gelişebildiğini gösterdi.
Lipoblastoma-like tumour neden kafa karıştırıyor?
Çünkü mikroskopta üç farklı tümöre birden benzer:
Lipoblastoma + Spindle cell lipoma + Myxoid liposarcoma
Tümörde:
- lobüle/multinodüler yapı,
- olgun yağ,
- küçük uni-/bivakuollü lipoblastlar,
- bland spindle hücreler,
- miksoid veya kollajenöz stroma,
- ince pleksiform damarlar
birlikte bulunabilir.
Belirgin sitolojik atipi ve nekroz beklenmez.
LLT'de moleküler testler ne söylüyor?
Burada asıl tanısal güç çoğu zaman:
beklenen değişikliklerin bulunmamasıdır.
LLT'de tipik olarak:
- PLAG1 rearrangement yok
- DDIT3 rearrangement yok
- MDM2 amplifikasyonu yok
tur.
İHK'de RB1:
- kayıp,
- zayıf,
- mozaik
görünebilir.
Ancak ilginç biçimde genomik çalışmalar:
gerçek RB1 delesyonunu düzenli olarak göstermemiştir.
Dolayısıyla LLT'de RB1 IHK kaybını:
“RB1-deleted tumour”
şeklinde otomatik yorumlamamak gerekir.
LLT benign ama tamamen önemsiz değil
WHO 6 LLT'yi:
benign neoplazi
olarak sınıflandırmaktadır.
Lokal rekürrens bildirilmiştir.
Literatürde çok nadir tek metastatik olgu da bulunmaktadır; ancak bu istisnai olgu tüm entitenin davranışını malign olarak yeniden tanımlamak için yeterli değildir.
Bu nedenle:
tek sıra dışı olgu bütün biyolojik spektruma genellenmemelidir.
Angiolipoma: Yağ + damar + çoğu zaman ağrı
Angiolipoma:
- genç erişkinlerde,
- sıklıkla erkeklerde,
- önkol ve gövdede,
- küçük subkutan nodül
şeklinde görülür.
Lipomdan klinik olarak önemli farklarından biri:
ağrılı veya hassas olabilmesidir.
Histolojide:
- olgun yağ,
- çok sayıda küçük kapiller,
- sıklıkla intraluminal fibrin trombüsleri
bulunur.
Fibrin trombüsleri oldukça yararlı olsa da tanı için mutlak zorunlu değildir.
Cellular angiolipoma neden zor olabilir?
Bazı angiolipomalarda vasküler ve iğsi hücreli komponent o kadar baskındır ki yağ dokusu çok azalır.
Bu durumda:
- spindle cell hemangioma,
- Kaposi sarcoma,
- nadiren angiosarcoma
ayırıcı tanıya girebilir.
Yararlı ayrımlar
Kaposi sarcoma:
HHV8+
Spindle cell hemangioma:
IDH1 R132C ilişkili olabilir
Angiolipoma:
mature fat + capillary proliferation + fibrin thrombi
kombinasyonuyla tanınır.
PRKD2 ve PIK3CA değişiklikleri tanımlanmış olmakla birlikte rutin tanıda moleküler test gerekmez.
Hibernoma: Multivakuollü hücre gördüğümüzde lipoblast sanmayalım
Hibernoma benign bir:
brown fat tumour
dur.
Sıklıkla yüzeyeldir.
Hücreler:
- büyük,
- poligonal,
- belirgin hücre sınırları olan,
- ince granüler,
- multivakuollü sitoplazmalı
dır.
Nükleuslar:
- küçük,
- santral,
- bland
dır.
Bu görünüm ilk bakışta lipoblastı taklit edebilir.
Ancak:
hiperkromatik scalloped nükleus yoktur.
WHO 6'ya göre:
UCP1 güçlü ekspresyonu
brown fat diferansiyasyonunu destekleyebilir.
Hibernoma tamamen benigndir ve malign hibernoma diye ayrı bir tümör yoktur.
Chondroid Lipoma: Liposarkom taklitçisi
Chondroid lipoma:
- olgun yağ,
- lipoblast benzeri hücreler,
- miksohiyalin/kondroid matriks
içeren benign bir tümördür.
Kondroid görünüm:
myxoid liposarcoma veya extraskeletal myxoid chondrosarcoma
izlenimi verebilir.
WHO 6 ile moleküler terminoloji de güncellenmiştir.
Karakteristik füzyon:
ZFTA::MRTFB
dir.
Eski literatürde aynı füzyon:
C11orf95::MKL2
olarak geçer.
Ayrıca nadir:
ZFTA::NCOA1
füzyonları tanımlanmıştır.
ALT/WDLPS yüzeyelde olur mu?
Olabilir.
Ama:
derin yerleşime göre çok daha nadirdir.
ALT klasik olarak:
- proksimal ekstremite,
- gövdenin derin yumuşak dokuları
gibi bölgelerde görülür.
Deri ve yüzeyel subkutis tutulumu nadirdir.
Bu nedenle küçük yüzeyel bir yağlı nodülde ALT ön olasılığı düşüktür.
Ama sıfır değildir.
Özellikle:
- kalın fibröz septalar,
- gerçek hiperkromatik stromal hücreler,
- rekürrens,
- beklenmeyen büyük boyut
varsa MDM2 değerlendirmesi anlamlı hale gelir.
ALT mi, WDLPS mi?
Bunlar:
aynı morfolojik ve genetik tümördür.
Terminolojik ayrım esas olarak anatomik davranıştan kaynaklanır.
Tam olarak çıkarılması mümkün olan ekstremite/gövde tümöründe:
Atypical lipomatous tumour
terimi tercih edilir.
Retroperitoneum, mediasten veya tamamen çıkarılması güç anatomik bölgelerde:
Well-differentiated liposarcoma
terimi daha uygundur.
Çünkü bu bölgelerde lokal rekürrens ve dediferansiyasyon riski klinik olarak daha anlamlıdır.
Lipoblastsız ALT olur mu?
Kesinlikle.
Lipoblast ALT tanısı için zorunlu değildir.
Bu özellikle lipoma-like ALT'de önemlidir.
Tümör neredeyse tamamen normal yağ gibi görünebilir.
Tanıyı sağlayan:
seyrek atipik stromal hücrelerin bulunması
olabilir.
Bu nedenle kalın septalar ve damar çevreleri dikkatle taranmalıdır.
Yüzeyel liposarkom gerçekten var
Dermal veya subkutan liposarkomlar nadirdir.
Ancak tüm ana liposarkom tipleri teorik olarak yüzeyelde görülebilir:
- ALT/WDLPS
- Dedifferentiated liposarcoma
- Myxoid liposarcoma
- Pleomorphic liposarcoma
- Myxoid pleomorphic liposarcoma
Buradaki en önemli ilk soru:
Bu gerçekten primer yüzeyel tümör mü?
Özellikle myxoid veya dedifferentiated liposarcomada:
- derin tümörden yüzeye uzanım,
- uzak metastaz
mutlaka dışlanmalıdır.
Superficial Myxoid Liposarcoma: Çok nadir olduğu için moleküler doğrulama değerli
Myxoid liposarcoma klasik olarak:
derin ekstremite, özellikle uyluk
tümörüdür.
Yüzeyel primer tümör son derece nadirdir.
Morfoloji:
- lobüle yapı,
- bol miksoid matriks,
- monoton küçük hücreler,
- ince arborizan “chicken-wire” damarlar,
- değişken küçük lipoblastlar
şeklindedir.
Tanımlayıcı füzyonlar:
FUS::DDIT3
ve daha nadiren:
EWSR1::DDIT3
dür.
WHO 6'da:
DDIT3 immünohistokimyası
da tanısal yardımcı olarak daha belirgin biçimde yer almaktadır.
Alışılmadık yüzeyel lokalizasyonda moleküler doğrulama özellikle değerlidir.
Myxoid liposarcoma ile lipoblastoma arasındaki en kolay ipucu yaş olabilir
2 yaş
Lobüle, miksoid, lipoblastik tümör:
önce Lipoblastoma
45 yaş
Aynı genel görünüm:
önce Myxoid liposarcoma / LLT gibi erişkin lezyonlar
düşünülmelidir.
Ancak yaş tek başına tanı değildir.
Erişkin lipoblastomaları da bildirilmiştir.
Bu nedenle nihai ayrımda:
PLAG1 ↔ DDIT3
ekseni çok kullanışlıdır.
Pleomorphic Liposarcoma: Yüzeyel malign lipomatöz tümörde unutulmamalı
Pleomorphic liposarcoma genel olarak nadirdir.
Ancak diğer liposarkom tiplerine göre yüzeyel yerleşim:
daha sık görülebilir.
Morfoloji:
- yüksek dereceli pleomorfik sarkom,
- belirgin mitotik aktivite,
- sıklıkla nekroz,
- gerçek pleomorfik lipoblastlar
şeklindedir.
Tanı için gerçek lipoblastik diferansiyasyonun gösterilmesi gerekir.
Her psödolipoblast gerçek lipoblast değildir
Özellikle:
myxofibrosarcoma
içindeki hücreler sitoplazmik müsin nedeniyle vakuollü görünebilir.
Bunlar:
pseudolipoblast
olarak yanlış değerlendirilebilir.
Gerçek pleomorfik lipoblastta:
- sitoplazmik lipid vakuolleri,
- belirgin biçimde indente/scalloped nükleus,
- gerçek adipositik diferansiyasyon
aranmalıdır.
Pleomorphic lipoma, APLT ve pleomorphic liposarcoma: Üçlü tuzak
Bu üç lezyonda da:
- iri,
- hiperkromatik,
- pleomorfik hücreler
görülebilir.
Ancak davranışları tamamen farklıdır.
| Özellik | Pleomorphic lipoma | Atypical pleomorphic lipomatous tumour | Pleomorphic liposarcoma |
|---|---|---|---|
| Klinik | Posterior boyun/sırt, sıklıkla erkek | Geniş dağılım, yüzeyel sık | Yaşlı erişkin, yüzeyel olabilir |
| Ropey collagen | Tipik | Sık | Tipik değil |
| Floret cells | Çok tipik | Olabilir | Tanımlayıcı değil |
| Gerçek atipik lipoblast | Yok / banal lipoblast olabilir | Olabilir | Zorunlu tanısal özellik |
| Mitoz | Çok az | Genellikle az | Belirgin |
| Nekroz | Yok | Yok | Sık olabilir |
| CD34 | Sıklıkla güçlü | Değişken | Tanısal değil |
| RB1 | Kayıp | Sıklıkla kayıp | Değişken |
| TP53 | Tipik değil | APLT'de sık olabilir | Sık |
| MDM2 amplifikasyonu | Yok | Yok | Yok |
| Davranış | Benign | Benign, düşük rekürrens | Malign |
Bu ayrımda:
pleomorfizmin miktarından çok tümörün bütün mimarisi ve proliferatif davranışı
önemlidir.
Yüzeyel lipomatöz tümörlerde en kullanışlı moleküler harita
| Tümör | En yararlı moleküler / İHK ipucu |
|---|---|
| Lipoma | HMGA2 değişiklikleri sık olabilir; rutin test gerekmez |
| Angiolipoma | PRKD2 / PIK3CA bildirilebilir; rutin değil |
| Spindle cell / Pleomorphic lipoma | RB1 kaybı, CD34+ |
| Lipoblastoma | PLAG1 rearrangement / gain, PLAG1 IHK |
| Lipoblastoma-like tumour | PLAG1−, DDIT3−, MDM2−; tanımlayıcı füzyon yok |
| Hibernoma | UCP1+, MDM2− |
| Chondroid lipoma | ZFTA::MRTFB, nadiren ZFTA::NCOA1 |
| ASCPLT | RB1/13q14 kaybı, MDM2/CDK4 amplifikasyonu yok |
| ALT/WDLPS | MDM2 amplifikasyonu ± CDK4 |
| DDLPS | MDM2 amplifikasyonu |
| Myxoid liposarcoma | FUS::DDIT3 / EWSR1::DDIT3, DDIT3 IHK |
| Pleomorphic liposarcoma | Kompleks genom; MDM2 amplifikasyonu yok |
Bu tabloyu bir “tek marker = tek tümör” tablosu olarak değil:
morfolojiyi doğrulayan moleküler eksenler
olarak kullanmak daha doğrudur.
Yüzeyel yağ tümöründe pratik mikroskop algoritması
1. Yalnız olgun yağ mı?
Evet
↓
Atipi var mı?
Hayır
→ Lipoma
Evet / şüpheli
→ ALT/WDLPS veya ASCPLT spektrumunu düşün
→ septaları ve damar çevresini tara
→ gerektiğinde MDM2
2. İğsi hücre komponenti var mı?
Bland spindle cells + ropey collagen + CD34
→ Spindle cell lipoma
Spindle cells + gerçek nükleer atipi + lipoblastlar + myxoid/collagenous matrix
→ ASCPLT
Kalın septa + hiperkromatik stromal hücre + MDM2 amplification
→ ALT/WDLPS
3. Hastanın yaşı çok küçük mü?
<3 yaş
ve:
lobülasyon + matürasyon spektrumu + miksoid alanlar
→ Lipoblastoma
→ gerekirse PLAG1
4. Erişkinde lipoblastoma benzeri tümör mü?
Özellikle inguinogenital/vulvar:
lobüle + bland spindle cells + küçük lipoblastlar + plexiform vessels
→ Lipoblastoma-like tumour
→ DDIT3, PLAG1 ve MDM2 eksenleri ayırıcı tanıyı çözer.
5. Çok miksoid mi?
Çocuk:
→ Lipoblastoma
Erişkin + bland + genital/perigenital:
→ LLT
Erişkin + chicken-wire + monoton hücreler:
→ Myxoid liposarcoma
→ DDIT3
6. Pleomorfik mi?
Floret cells + ropey collagen + CD34
→ Pleomorphic lipoma
Pleomorfik/lipoblastik hücreler ancak düşük mitoz, nekroz yok
→ Atypical pleomorphic lipomatous tumour
Yüksek grade sarkom + gerçek pleomorfik lipoblastlar + mitoz/nekroz
→ Pleomorphic liposarcoma
Patolog için en önemli altı tuzak
1. Lipoblast gördüm = liposarkom
Yanlış.
Lipoblast benign tümörlerde de bulunabilir.
2. Pleomorfik hücre gördüm = malign
Yanlış.
Pleomorphic lipoma'nın floret hücreleri dramatik görünebilir.
3. RB1 kayıp = spindle cell lipoma
Yanlış.
RB1 kaybı bir tümör ailesini işaret eder; ASCPLT dahil farklı neoplazilerde bulunabilir.
4. MDM2 IHK pozitif = ALT
Her zaman değil.
Özellikle histiyositlerin boyanması ve seyrek hücreli örnekler yanıltıcıdır.
Gerekirse FISH.
5. Yüzeyel = benign
Çoğunlukla doğru olasılık yönüdür ama tanısal kural değildir.
Primer yüzeyel liposarkomlar nadir de olsa vardır.
6. “Dysplastic lipoma” halen ayrı güncel WHO tümörüdür
Artık doğru değil.
WHO 6:
dysplastic/anisometric lipoma terminolojisini ASCPLT altında önerilmeyen terimler arasında değerlendiriyor.
WHO 6 ile 2026'da akılda tutulması gereken değişiklikler
Yüzeyel lipomatöz tümörlerde son yıllardaki sınıflama hareketliliği özellikle üç alanda yoğunlaşıyor.
Lipoblastoma-like tumour artık gerçek bir WHO başlığı
Önce yalnız vulvada tanımlanan nadir bir lezyon olmaktan çıktı.
WHO 6'da:
ayrı benign adipositik neoplazi
olarak yer alıyor.
Dysplastic / anisometric lipoma geri plana çekildi
Son yıllarda bağımsız bir “emerging entity” gibi tartışılmış olsa da WHO 6 bunu ayrı tümör olarak benimsemiyor.
Bu patern güncel sınıflamada:
ASCPLT spektrumu bağlamında
değerlendirilmelidir.
Moleküler testler artık daha çok “doğru soruya doğru test” yaklaşımında
Her yağlı tümöre geniş panel yapmak yerine:
ALT şüphesi → MDM2
çocukluk lipoblastik tümörü → PLAG1
erişkin myxoid lipoblastik tümör → DDIT3
spindle/pleomorphic lipomatous spektrum → RB1
şeklindeki hedeflenmiş yaklaşım çok daha verimlidir.
Akılda Kalacak 12 Nokta
1. Yüzeyel lipomatöz tümörlerin büyük çoğunluğu benigndir, ancak yüzeyel yerleşim maligniteyi tamamen dışlamaz.
2. Lipoblast tek başına malignite göstergesi değildir.
3. ALT/WDLPS için lipoblasttan çok septal ve perivasküler atipik stromal hücrelere bakın.
4. Gerçek problemli lipom–ALT ayrımında MDM2 FISH, MDM2 IHK'dan daha güvenilir olabilir.
5. Spindle cell lipoma'nın ana üçlüsü: mature fat + bland spindle cells + ropey collagen.
6. Floret-like dev hücreler pleomorphic lipomada benign olabilir.
7. RB1 kaybı spindle cell/pleomorphic lipoma ve ASCPLT spektrumunda önemli ancak spesifik olmayan bir ipucudur.
8. Çocukluk çağındaki lobüle, matürasyon gösteren lipoblastik tümörde PLAG1 ilişkili Lipoblastoma düşünülmelidir.
9. Lipoblastoma-like tumour WHO 6'da yeni ayrı benign başlıktır ve özellikle erişkin inguinogenital/vulvar lezyonlarda önemlidir.
10. Dysplastic/anisometric lipoma WHO 6'da ayrı önerilen bir tanı değildir; ASCPLT altında önerilmeyen terminoloji arasında yer alır.
11. Yüzeyel myxoid liposarcoma olağan dışıdır; DDIT3 doğrulaması ve derin primer/metastazın dışlanması önemlidir.
12. Bir yağ tümörünü değerlendirirken en iyi tanısal panel çoğu zaman dört genden oluşan zihinsel haritadır: MDM2 – RB1 – PLAG1 – DDIT3.
Sonuç
Yüzeyel adipositik tümörleri çözmenin en kolay yolu onları onlarca ayrı isim olarak ezberlemek değildir.
Daha kullanışlı yaklaşım dört biyolojik gruba ayırmaktır:
Olgun yağ ağırlıklı tümörler
Lipoma ↔ ALT/WDLPS
RB1 eksenli iğsi/pleomorfik tümörler
Spindle cell/pleomorphic lipoma ↔ ASCPLT
İmmatür/lipoblastik lobüle tümörler
Lipoblastoma ↔ Lipoblastoma-like tumour ↔ Myxoid liposarcoma
Gerçek yüksek dereceli lipomatöz maligniteler
Pleomorphic liposarcoma / DDLPS ve diğer nadir liposarkomlar
Bu grupları ayırırken en değerli soru çoğu zaman:
“Lipoblast var mı?”
değildir.
Daha iyi soru:
“Bu tümör hangi moleküler ve morfolojik aileye ait?”
olmalıdır.
Yüzeyel lipomatöz tümörlerin modern patolojisi giderek:
morfoloji + anatomik bağlam + seçilmiş moleküler doğrulama
üçlüsüne dayanıyor.
Ve belki de en pratik kısa formül:
MDM2 = ALT/WDLPS
RB1 = spindle/pleomorphic lipomatous spektrum
PLAG1 = Lipoblastoma
DDIT3 = Myxoid liposarcoma
Bu dört eksen doğru morfolojik bağlamda kullanıldığında yüzeyel “lipom benzeri” tümörlerin büyük bölümünü oldukça düzenli bir şekilde birbirinden ayırmak mümkündür.
Kaynaklar
(1) Ha J, Dashti NK.
Update on Superficial Lipomatous Tumors, Emerging Entities and Molecular Correlation.
Int J Surg Pathol. 2026; OnlineFirst.
DOI: 10.1177/10668969261447213
(2) WHO Classification of Tumours Editorial Board.
Soft Tissue and Bone Tumours. 6th ed.
WHO Classification of Tumours. IARC; 2026.
(3) Mariño-Enríquez A, Nascimento AF, Ligon AH, Liang C, Fletcher CDM.
Atypical spindle cell lipomatous tumor: clinicopathologic characterization of 232 cases demonstrating a morphologic spectrum.
Am J Surg Pathol. 2017;41:234-244.
PMID: 27879515
(4) Cordier F, Kleijn TG, Mentzel T, et al.
Atypical spindle cell/pleomorphic lipomatous tumour: a clinicopathologic, immunohistochemical and molecular study of 55 cases, highlighting TP53 gene alterations as a genetic hallmark of atypical pleomorphic lipomatous tumour.
Histopathology. 2025;87:197-205.
PMID: 40405626
(5) Perret R, Charville GW, Alame M, et al.
Atypical spindle cell/pleomorphic lipomatous tumor with sarcomatous transformation: clinicopathologic and molecular analysis of 4 cases.
Mod Pathol. 2024;37:100454.
PMID: 38417627
(6) Anderson WJ, Mariño-Enríquez A, Trpkov K, et al.
Expanding the clinicopathologic and molecular spectrum of lipoblastoma-like tumor in a series of 28 cases.
Mod Pathol. 2023;36:100252.
PMID: 37355153
(7) Gross JM, Perret R, Coindre JM, et al.
Lipoblastoma-like tumor and fibrosarcoma-like lipomatous neoplasm represent the same entity.
Mod Pathol. 2023;36:100246.
PMID: 37307874
(8) Warren M, Tiwari N, Sy S, et al.
PLAG1 immunohistochemical staining is a surrogate marker for PLAG1 fusions in lipoblastomas.
Pediatr Dev Pathol. 2022;25:134-140.
PMID: 34601996
(9) Clay MR, Martinez AP, Weiss SW, Edgar MA.
MDM2 amplification in problematic lipomatous tumors: analysis of FISH testing criteria.
Am J Surg Pathol. 2015;39:1433-1439.
PMID: 26146760
(10) Chen BJ, Mariño-Enríquez A, Fletcher CDM, Hornick JL.
Loss of retinoblastoma protein expression in spindle cell/pleomorphic lipomas and cytogenetically related tumors.
Am J Surg Pathol. 2012;36:1119-1128.
PMID: 22790852
(11) Fritchie K, Wang L, Yin Z, et al.
Lipoblastomas presenting in older children and adults: analysis of 22 cases with identification of novel PLAG1 fusion partners.
Mod Pathol. 2021;34:584-591.
PMID: 33097826
(12) Gardner JM, Dandekar M, Thomas D, et al.
Cutaneous and subcutaneous pleomorphic liposarcoma: a clinicopathologic study of 29 cases.
Am J Surg Pathol. 2012;36:1047-1051.
PMID: 22472959
Etiket: Yumuşak Doku Patolojisi / Lipoma / Spindle Cell Lipoma / Lipoblastoma / Lipoblastoma-like Tumour / ASCPLT / ALT / MDM2 / RB1 / PLAG1