WHO 6. Edisyon Kemik ve Yumuşak Doku Tümörleri: Patolog İçin Pratik Notlar

Kemik ve yumuşak doku tümörlerinin güncellenen WHO sınıflaması, yalnız yeni adlar eklemekten ibaret değildir. Bazı lezyonların moleküler olarak yeniden tanımlanması, bazı histolojik grupların sınırlarının değişmesi ve önceki terminolojinin gözden geçirilmesi tanısal pratiği etkilemektedir.

Temel ilke: “Yeni tanı”, “yeni ad” ve “mevcut tümörün moleküler alt grubu” aynı kavramlar değildir. Bu yazı WHO kitabının tam entite dökümü ya da resmî kriterlerinin yerine geçmez.

Moleküler değişiklik nasıl kullanılmalı?

Yumuşak doku ve kemik tümörlerinde EWSR1, FUS, NFATC2, BCOR, CIC, NTRK, ALK ve başka birçok gen farklı morfolojik bağlamlarda rol oynayabilir. Bu nedenle yalnız bir genin yeniden düzenlenmesini saptamak her zaman tek bir tanı koydurmaz.

Önemli ayırıcı tanı sorusu füzyonun partneri ve bağlamıdır. Örneğin EWSR1 yeniden düzenlenmesi tek başına Ewing sarkomunu kanıtlamaz. RNA temelli füzyon analizi partnerin belirlenmesinde yararlı olabilir; ancak negatiflik panel kapsamına ve örnek kalitesine bağlıdır.

Fibroblastik ve miyofibroblastik tümörler

Bazı önceki isimlerin daha geniş moleküler ailelerin içinde değerlendirilmesi gündeme gelmiştir. Bu grupta lezyonun anatomik yerleşimi, kollajen/miksoid stroma, damar paterni, pleomorfizm ve gerçek infiltrasyon birlikte okunmalıdır. Moleküler sonuç, morfolojik ön tanı listesini daraltan bir test olarak kullanılmalıdır.

Özellikle PRRX1 ilişkili fibroblastik tümörler, SMAD3 ilişkili lezyonlar ve yeni tanımlanan yüzeyel fibroblastik paternler günlük tanıda alışılmadık iğsi hücreli örneklerde akılda tutulabilir.

Yuvarlak hücreli sarkomlarda ayrım

Ewing sarkomu ve ona benzeyen diğer küçük yuvarlak hücreli maligniteler yalnız CD99 veya EWSR1 FISH ile aynı grup kabul edilmemelidir. CIC, BCOR, NFATC2 ve PATZ1 ilişkili tümörler farklı tanısal spektrumları temsil edebilir.

Morfoloji, yaş, anatomik yerleşim, immünfenotip ve füzyon partneri birlikte değerlendirilmelidir. Moleküler yöntemlerin çıktısı raporda mümkün olduğunca gen adı ve partnerle açıkça belirtilmelidir.

Kemik tümörlerinde radyoloji tanının parçasıdır

Bland iğsi hücreli veya fibro-osseöz bir biyopside kortikal/medüller ilişki, permeatif büyüme, matriks ve lokalizasyon çok önemlidir. Osteofibröz displazi–adamantinoma spektrumu gibi alanlarda küçük biyopsinin örnekleme sınırı mutlaka dikkate alınmalıdır.

Kemiğin radyolojik görünümünden bağımsız bir genetik sonuç, uygun morfoloji ve klinik bağlam olmadan kesin tanı olarak kullanılmamalıdır.

Vasküler tümörlerde moleküler ayrım

Epiteloid hemanjioendotelyoma ve YAP1::TFE3 ilişkili hemanjioendotelyoma gibi tümörler, histolojik örtüşmeye rağmen farklı genetik ilişkiler gösterebilir. Endotelyal panel, CAMTA1/TFE3 değerlendirmesi ve gerekirse füzyon analizi birlikte yorumlanmalıdır.

Burada temel hedef, immünohistokimyasal ekspresyonu genetik olayın doğrudan kanıtı sanmamaktır.

Yeni terimler rapora nasıl taşınmalı?

• Yerleşik bir WHO kategorisi mevcutsa raporda güncel terimi kullanın.
• Moleküler olarak tanımlanan bir neoplazmda doğru partner gösterilmediyse yalnız gen adına dayanarak kesin alt tip yazmayın.
• Henüz öneri aşamasında olan bir isim için kanıt düzeyini belirtin.
• Morfoloji ve moleküler sonuç uyuşmuyorsa ikinci örnekleme, konsültasyon veya ortogonal doğrulama düşünün.
• Nadir tümörlerde WHO'nun güncel özgün tanısal kriterlerini gerektiğinde doğrudan kaynaktan kontrol edin.

Patolog için kısa yaklaşım

İğsi hücreli tümör: Önce anatomik yer, stroma, damarlar ve atipi; sonra seçilmiş İHK ve füzyon.

Küçük yuvarlak hücreli malignite: Ewing-benzeri morfolojide CIC/BCOR/NFATC2 ilişkili ayırıcı tanıları göz önünde bulundurun; yalnız EWSR1 pozitifliğine dayanmayın.

Kemik fibro-osseöz lezyonu: Radyoloji ve örnekleme bilgisi olmadan kesin alt sınıflama yapmayın.

Vasküler epiteloid lezyon: Endotelyal belirteçlerle farklılaşmayı gösterin ve uygun olgularda moleküler alt grubu doğrulayın.

Sonuç: Yeni WHO sınıflandırmasının günlük pratiğe en önemli katkısı, moleküler bulguları histolojik tanının yerine geçirmek değil, morfolojik olarak örtüşen lezyonların doğru ayrılmasına yardımcı olmaktır.

Daha fazlasını oku

Kaynaklar

• WHO Classification of Tumours — IARC
• WHO Classification of Tumours Online
• Hornick JL, Bovée JVMG, Antonescu CR, et al. The 2026 World Health Organization Classification of Tumors of Soft Tissue and Bone: 6th Edition. American Journal of Surgical Pathology. 2026. DOI
• Önceki baskı: Soft Tissue and Bone Tumours, IARC

Not: Bu metin bağımsız bir tanısal değerlendirmedir; WHO kitabındaki tablo, görsel veya resmî entite açıklamalarının yeniden yayımı değildir.

Etiketler: WHO · Kemik Patolojisi · Yumuşak Doku · Sarkom · Moleküler Patoloji · Ayırıcı Tanı