WHO Kemik ve Yumuşak Doku Tümörleri sınıflamasının 6. edisyonunda yeni tümör başlıkları, moleküler özellikleriyle ayrılan gruplar, isimlendirme değişiklikleri ve bölüm düzenlemeleri öne çıkıyor.
Bu değişikliklerin bir bölümü yeni tanımlanan tümörleri sınıflamaya dahil ederken, bir bölümü daha önce bilinen hastalıkların yerini ve sınırlarını yeniden belirliyor. Dolayısıyla “yeni başlık”, her zaman “yeni keşfedilen hastalık” anlamına gelmiyor.
Bu yazı, 5. edisyondan başlıca değişikliklerin tanı pratiğine yönelik bir özetidir.
Yeni bağımsız başlıklar
Yeni edisyonda ayrı başlık olarak yer alan seçilmiş tümörler şunlar:
- Lipoblastoma-like tumour
- PRRX1-rearranged fibroblastic tumour
- Nodular necrotizing fibroblastic tumour
- Chondroid synoviocytic neoplasm
- Keratin-positive giant cell–rich tumour
- SRF-rearranged myoid neoplasm
- OGT-rearranged mesenchymal neoplasm
- Acral fibrochondromyxoid tumour
- GLI1-altered mesenchymal tumours
- Superficial FET-ETS family neurocristic tumour
- Pseudoendocrine sarcoma
- NUT-rearranged sarcoma
- FET-CREB family epithelioid mesenchymal tumours
Bu başlıklar, özellikle alışılmış tanılara tam uymayan iğsi, epiteloid veya dev hücreden zengin lezyonların ayırıcı tanısını genişletiyor.
Moleküler olarak tanımlanmış bir grupta bile genetik bulgunun morfoloji, immünfenotip ve anatomik yerleşimle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
İsimlendirmesi veya kapsamı değişen tümörler
| Önceki başlık | 6. edisyondaki başlık / yaklaşım | Tanısal anlamı |
|---|---|---|
| EWSR1-SMAD3-positive fibroblastic tumour | SMAD3-rearranged fibroblastic tumour | İsimlendirmede SMAD3 yeniden düzenlenmesi esas alınıyor. |
| Superficial CD34-positive fibroblastic tumour | Superficial CD34-positive pleomorphic fibroblastic tumour | Tanısal morfolojide önemli olan pleomorfizm başlığa ekleniyor. |
| Inflammatory leiomyosarcoma | Inflammatory rhabdomyoblastic tumour | Myojenik diferansiyasyonun yorumu değişiyor; tümör iskelet kası bölümünde ele alınıyor. |
| NTRK-rearranged spindle cell neoplasm | Kinase-altered spindle cell neoplasms | Kapsam, NTRK dışındaki kinaz değişikliklerini de içerecek şekilde genişliyor. |
| OFD-like adamantinoma | Atypical OFD | Osteofibrous dysplasia kapsamında, lokal agresif alt grup olarak değerlendiriliyor. |
Özellikle son değişiklik, biyolojik davranışın tanı adına doğru yansıtılması açısından önemli. Atypical OFD ile klasik Adamantinoma ayrımında örnekleme yeterliliği ve epitelyal komponentin değerlendirilmesi kritik olmaya devam ediyor.
Rhabdomyosarcoma: Moleküler alt gruplar belirginleşiyor
Önceki Spindle cell / sclerosing rhabdomyosarcoma başlığı, farklı genetik özellikler ve klinik davranışlar nedeniyle ayrışıyor:
- Fusion-associated spindle cell rhabdomyosarcomas
- MYOD1-mutant spindle cell / sclerosing rhabdomyosarcoma
Ayrıca TFCP2-rearranged rhabdomyosarcoma, özellikle kraniyofasiyal kemiklere eğilimi nedeniyle kemik tümörleri bölümünde bağımsız başlık olarak yer alıyor.
Buradaki önemli laboratuvar ayrımı şu: MYOD1 protein ekspresyonu, MYOD1 mutasyonu ile eşanlamlı değildir. İmmünohistokimya myojenik diferansiyasyonu desteklerken, mutasyonla tanımlanan gruba atama için ilgili genetik değişikliğin gösterilmesi gerekir.
Önceden üst başlık içinde bulunan gruplar ayrılıyor
SDH-deficient gastrointestinal stromal tumour
Farklı moleküler patogenezi, olası sendromik ilişkileri ve klinik özellikleri nedeniyle ayrı tümör tipi olarak ele alınıyor.
SDHB kaybı SDH yetersizliğini destekler; ancak tek başına sorumlu geni veya epigenetik mekanizmayı belirlemez.
PATZ1-rearranged sarcoma ve NFATC2-rearranged sarcoma
Önceki Round cell sarcoma with EWSR1-non-ETS fusions başlığı ayrıştırılıyor:
- PATZ1-rearranged sarcoma, morfolojik çeşitliliği nedeniyle diferansiyasyonu belirsiz tümörler arasında yer alıyor.
- NFATC2-rearranged sarcoma, indiferansiye iğsi ve küçük yuvarlak hücreli sarkomlar kapsamında değerlendiriliyor.
Bu düzenleme, ortak bir genin yeniden düzenlenmesini saptamanın tek başına özgül tümör tanısı için yeterli olmayabileceğini gösteriyor.
Vasküler lezyonlarda ortak bölüm ve yeni terminoloji
Kemik ve yumuşak dokunun vasküler tümörleri ortak bölümde birleştiriliyor. Böylece benzer tümörlerin iki ayrı bölümde tekrar edilmesi azaltılıyor.
Bazı eski haemangioma ve lymphangioma başlıklarında vasküler anomali ve malformasyon terminolojisi benimseniyor. Ancak bu, bütün haemangioma tanılarının kaldırıldığı anlamına gelmiyor.
Diğer önemli değişiklik, YAP1::TFE3 haemangioendothelioma grubunun Epithelioid haemangioendothelioma başlığından ayrılması. Histolojik ve klinik farklılıklar, moleküler ayrımın sınıflamaya yansımasını sağlıyor.
Ortak bölümde bulunmaları, kemik ve yumuşak doku yerleşimlerinin her zaman aynı biyolojik davranışı göstereceği anlamına da gelmiyor.
Kemik tümörlerinde dikkat çeken değişiklikler
- Brown tumour of hyperparathyroidism, bağımsız başlık olarak sınıflamaya alınıyor. Tanıda biyokimyasal ve klinik bağlam önemini koruyor.
- OFD-like adamantinoma, Atypical OFD olarak yeniden adlandırılıyor.
- TFCP2-rearranged rhabdomyosarcoma, ayrı kemik tümörü başlığı oluyor.
- Chondroblastoma içinde nadir malign örnekler daha açık biçimde ele alınıyor.
Buna karşılık osteojenik ve notokordal tümörlerin ana sınıflama yapısında kapsamlı bir değişiklik bulunmuyor.
Çıkarılan veya yeniden yerleştirilen başlıklar
| Başlık | Yeni yaklaşım |
|---|---|
| Adult fibrosarcoma | Sınıflamadan çıkarılıyor. Modern yöntemlerle özgül sarkom tiplerinin araştırılması vurgulanıyor. |
| Ectomesenchymoma | Nöroektodermal elemanlar içeren Embryonal rhabdomyosarcoma kapsamında değerlendiriliyor. |
| Deep fibrous histiocytoma | Kutanöz benign fibrous histiocytoma alt tipi olarak deri tümörleri sınıflamasına yönlendiriliyor. |
| Undifferentiated pleomorphic sarcoma | Fibroblastik ve myofibroblastik tümörler bölümüne taşınıyor. |
Ayrıca Calcifying fibrous tumour ve Spindle cell haemangioma, önceki baskıda sehven atlanan başlıklar olarak yeniden dahil ediliyor. Bunları yeni keşfedilen tümörler arasında saymamak gerekiyor.
Günlük tanı pratiğine yansıması
Yeni sınıflama, özellikle morfolojisi örtüşen tümörlerde doğru yardımcı incelemeyi seçmenin önemini artırıyor.
- İHK ekspresyonu ile genetik değişikliği ayıralım. ALK veya pan-TRK pozitifliği, tek başına ilgili füzyonun kanıtı değildir.
- Moleküler testi tanısal soruya göre seçelim. Yeniden düzenlenme FISH'i her zaman füzyon partnerini göstermez; bazı yakın komşu gen füzyonları gözden kaçabilir.
- Kemik biyopsisinde radyolojiyi tanının parçası olarak kullanalım. Yerleşim, matriks ve büyüme paterni özellikle küçük örneklerde belirleyicidir.
- “Yeni başlık”, “isim değişikliği” ve “biyolojik yeniden sınıflama” ayrımını koruyalım. Bunların raporlama ve klinik anlamları aynı değildir.
Temel yaklaşım: Morfoloji + anatomik bağlam + immünohistokimya + gerekli moleküler doğrulama.
Kaynak ve özgün sınıflamaya erişim
- WHO Classification of Tumours — IARC
- WHO Classification of Tumours Online
- Soft Tissue and Bone Tumours, 5. edisyon — IARC, 2020
