Peptik Duodenit ve Çölyak: Villöz Küntleşmeyi Atrofi Sanmayın
Duodenum biyopsisinde hafif villöz kısalma, özellikle bulbusta peptik hasar ve kötü oryantasyonla oluşabilir. Bu nedenle her kısalığa “villöz atrofi” demek klinisyeni gereksiz çölyak değerlendirmesine yönlendirebilir.
Önce oryantasyonu kontrol edin
Villus yüksekliği, kript derinliği ve yüzey yapıları iyi oryante kesitte birlikte değerlendirilmelidir. Tangansiyel kesitlenen veya yalnız yüzeyden örneklenen mukozada gerçek atrofi derecesi güvenilir belirlenmeyebilir.
Bulbus ve distal duodenum doğal anatomik özellikleri nedeniyle aynı histolojik görünümde olmak zorunda değildir.
Peptik hasar lehine bulgular
Yüzeyel epitel değişikliği, gastrik foveolar metaplazi, Brunner glandlarına ilişkin değişiklikler, nötrofilik aktivite ve eşlik eden erozyon peptik duodeniti düşündürebilir.
Yalnız Brunner gland artışı veya yüzeyel villus kısalması tanı için yeterli değildir. H. pylori ile ilişkili mide hastalığı ve klinik öykü yorumda önemlidir.
Çölyak lehine neleri değerlendirmeli?
İyi oryante biyopsilerde gerçek villus/kript mimarisi, yüzey epitelindeki intraepitelyal lenfositler, kript hiperplazisi ve inflamasyon dağılımı birlikte ele alınır.
İntraepitelyal lenfosit artışı da çölyak için tamamen özgül değildir. Seroloji, gluten maruziyeti, ilaçlar, enfeksiyon ve başka enteropati nedenleri önemlidir.
En önemli raporlama ayrımı
Villöz küntleşme, histolojik şekil değişikliğini anlatır. Villöz atrofi ise daha güçlü bir morfolojik yorumdur ve uygun oryantasyon ile bütün bulguların değerlendirilmesini gerektirir.
İİAB veya sınırlı endoskopik biyopside yanlış bir kesinlik üretmek yerine örnekleme sınırını belirtmek daha güvenlidir.
Rapor örneği
Tanı: Aktif peptik duodenit ile uyumlu bulgular.
Mikroskopi: Duodenal mukozada fokal gastrik foveolar metaplazi, yüzeyel nötrofilik aktivite ve hafif villöz küntleşme izlenmiştir. Belirgin intraepitelyal lenfosit artışı yoktur.
Yorum: Mevcut morfoloji öncelikle peptik hasarı desteklemektedir. Çölyak açısından klinik/serolojik kuşku varsa uygun örnekleme ve serolojiyle korelasyon önerilir.
Sonuç: Villuslarda şekil değişikliği görmek, her zaman atrofik çölyak tipi enteropati saptamak anlamına gelmez.
Daha fazlasını oku
Kaynaklar
- European Society for the Study of Coeliac Disease – 2025 erişkin kılavuzu
- ACG çölyak hastalığı kılavuzu
- Peptik duodenitin histolojik değerlendirmesi
Etiketler: Gastrointestinal Patoloji · Duodenit · Çölyak · Villöz Küntleşme · Ayırıcı Tanı