Papiller ürotelyal karsinomun çevresindeki düz ürotelyumda atipi görüldüğünde iki farklı olasılık gündeme gelir: Bağımsız bir karsinoma in situ (CIS) odağı veya papiller tümörle ilişkili lateral yayılım.
Bu ayrım yalnız terminolojik değildir. Hastalığın yaygınlığına ilişkin yorumumuzu, patoloji raporunu ve klinik kararları etkileyebilir.
Lateral yayılım nedir?
Papiller tümörün tabanından komşu ürotelyuma doğru uzanan, papiller mimari oluşturmayan atipik epitel alanlarıdır.
Bu epitel bazen ana tümörden daha hafif sitolojik özellikler gösterebilir. Bazen de yüksek dereceli papiller karsinomla benzer görünümdedir.
Dolayısıyla yalnız atipinin derecesine bakarak bu alanı bağımsız CIS olarak sınıflandırmak güç olabilir.
Yeni çalışmanın katkısı
2026 tarihli Histopathology araştırmasında 25 hastaya ait 37 en bloc rezeksiyon örneği değerlendirilmiş.
Lateral yayılım gösteren alanların bazıları, ana papiller tümörle ortak moleküler değişiklikler taşıyordu. Bu bulgu, söz konusu alanların önemli bir bölümünün papiller neoplazinin klonal devamı olabileceğini destekliyor.
Yayılımın tümör tabanından 1 cm'yi aşabildiği olgular bulunması, özellikle rezeksiyon sınırları açısından dikkat çekici.
Bununla birlikte moleküler akrabalık, tek başına histolojik CIS tanısını doğrulamaz veya dışlamaz.
CK20 ve p53 yardımcı olabilir mi?
Lateral yayılım alanlarında CK20 ekspresyonunda anormallik ve bazı olgularda aberrant p53 boyanması gösterilmiş.
Ancak burada önemli bir tuzak var:
Anormal CK20 veya p53 boyanması, papiller tümörün komşuluğundaki düz ürotelyumun mutlaka ayrı bir CIS odağı olduğunu göstermez.
İmmünohistokimyasal sonuçları, epitelin morfolojisi ve papiller tümörle anatomik devamlılığı içerisinde değerlendirmek gerekir.
Rutin değerlendirmede yaklaşım
- Papiller tümör ile düz atipik epitel arasındaki sürekliliği araştır.
- Atipinin ana tümörle benzerliğini ve farklılıklarını kaydet.
- CK20 ve p53 sonuçlarını tek başına sınıflandırıcı kabul etme.
- Düz epitelin bağımsız CIS kriterlerini karşılayıp karşılamadığını morfolojik olarak değerlendir.
- Belirsiz olgularda kesin ayrı CIS tanısı vermek yerine bulguyu açıkça tanımlamayı düşün.
Özellikle parçalı TUR materyalinde anatomik sürekliliğin gösterilmesi güçleşir. Çalışmanın en bloc örneklerden elde edilen sonuçları bu nedenle bütün TUR materyallerine doğrudan genellenemez.
Raporlamada öneri
Morfolojik olarak gerçek CIS tanısı destekleniyorsa bu tanı raporlanmalıdır.
Ancak bağımsız CIS ile papiller tümöre bağlı lateral uzanım arasında kesin ayrım yapılamayan olgularda, bu belirsizlik açıkça ifade edilmelidir.
Örnek açıklama:
"Papiller ürotelyal karsinom komşuluğunda, düz ürotelyuma uzanan atipik neoplastik epitel izlenmiştir. Bulgular papiller tümörün lateral yayılımı ile uyumludur. Ayrı bir CIS odağı açısından değerlendirme, mevcut örnekte anatomik süreklilik ve morfolojik özelliklerle sınırlıdır."
Bu ifade tüm olgularda kullanılacak standart bir tanı cümlesi değil, morfolojik olarak uygun örneklere yönelik bir açıklama seçeneğidir.
Pratik sonuç
Papiller ürotelyal karsinom çevresindeki her düz atipik alanı otomatik olarak CIS kabul etmemeliyiz.
Yeni çalışma, lateral yayılımın gerçek bir biyolojik süreç olduğunu destekliyor. Bununla birlikte CIS tanısı hâlâ öncelikle morfolojik kriterlere dayanmalıdır.
Kaynak
- Papiller ürotelyal karsinomda lateral yayılımın morfolojik ve moleküler değerlendirmesi. Histopathology, 2026.
- PMID: 42958923
- PubMed
- DOI
Bu metin kaynak makaledeki anlatımın çevirisi değil, bulguların bağımsız ve pratik odaklı değerlendirmesidir.