Pankreatektomi Materyalinde Preanalitik Kalite: Ameliyathaneden Kasete

Pankreatektomi materyalinde histolojik ve moleküler kalite, rezeksiyonun tamamlandığı andan itibaren başlayan doku yönetiminden etkilenir. Uzayan transfer ve gecikmiş fiksasyon pankreasın otolize yatkınlığı nedeniyle özellikle önemlidir.

İlk aşama: Saatleri kaydedin

Rezeksiyon, patoloji laboratuvarına kabul, kesit alma ve fiksasyona giriş zamanları mümkün olduğunda kaydedilmelidir. Bu süreler dokunun geçirdiği preanalitik koşulları anlamaya yardımcıdır.

Bir merkezin kabul edilebilir süreleri, analiz türüne ve yerel validasyona bağlıdır. Tek bir süre eşiği, bütün histoloji ve moleküler testler için mutlak kalite garantisi değildir.

Hızlı ve kontrollü örnekleme

Whipple ve diğer büyük pankreas rezeksiyonlarında orientasyon, cerrahi sınırların tanımlanması ve ana kanal/tümör ilişkisinin açığa çıkarılması deneyimli personel tarafından yapılmalıdır. Uygun aralıklarla dilimleme formalinin dokuya erişimini artırır.

Tümör boyutu, komşu yapı invazyonu, vasküler/duktal ilişki ve cerrahi sınırlar ilk makroskopik değerlendirmede planlanmalıdır.

Fiksasyon

Uygun miktarda %10 nötral tamponlu formalin kullanılması, dokunun yeterli yüzeyle fiksatife maruz kalması ve örnek kalınlığının doğru ayarlanması önemlidir.

Yetersiz fiksasyon hücresel ayrıntı kaybına; aşırı veya değişken fiksasyon bazı İHK ve nükleik asit analizlerinde kalite sorunlarına neden olabilir. Kullanılan moleküler platforma ilişkin laboratuvar validasyonu esastır.

DNA/RNA analizi için dikkat

Nekrotik, belirgin otolitik veya düşük tümör hücre oranına sahip alanlar analitik performansı etkileyebilir. NGS için canlı tümörce zengin blok seçimi, normal doku kontaminasyonunun değerlendirilmesi ve hangi bloğun hangi çalışmada kullanıldığının kayıt altına alınması önemlidir.

Dondurulmuş doku veya başka biyobankacılık işlemleri uygulanacaksa hasta onamı, kurum politikası ve önceden tanımlanmış örnek kabul protokolleri takip edilmelidir.

Pratik kalite kontrol

• Materyal doğru yönlendirilmiş ve cerrahi sınırlar işaretlenmiş mi?
• Rezeksiyon–fiksasyon bilgisi mevcut mu?
• Kitle ve şüpheli invazyon sınırları yeterince örneklenmiş mi?
• NGS için canlı ve yeterli tümör içeren blok ayrılmış mı?
• Preanalitik sorun varsa rapor veya test kaydına yazılmış mı?

Sonuç: Pankreatektomi patolojisinde kalite yalnız son boyama veya NGS sonuçlarında başlamaz; preanalitik iş akışının tasarımıyla başlar.

Daha fazlasını oku

Seçilmiş kaynaklar

• Cappello P, Gentiluomo M, Giovannetti E, et al. Standardising biological sample collection and handling for advanced diagnostics and multi-omic analyses in pancreatic cancer. Digestive and Liver Disease. 2026. DOI
• Compton CC, et al. Preanalytics and precision pathology. Archives of Pathology & Laboratory Medicine. 2019.
• Hewitt SM, et al. Tissue handling and specimen preparation in surgical pathology. Archives of Pathology & Laboratory Medicine. 2008.

Etiketler: Pankreas Patolojisi · Pankreatektomi · Fiksasyon · NGS · Preanalitik Süreç