Lipid-rich urothelial carcinoma (LR-UC), ürotelyal karsinomun çok nadir görülen ancak tanısal olarak oldukça dikkat çekici bir histolojik alt tipidir. Temel özelliği, tümör içinde lipoblastı andıran, vakuollü sitoplazmalı ve ekzantrik çekirdekli hücrelerin bulunmasıdır. Bu görünüm, özellikle küçük biyopsi veya TUR materyalinde tümörü liposarkom, signet-ring hücreli karsinom veya başka bir vakuollü malignite ile karıştırabilecek kadar belirgin olabilir.
2026'da Li ve arkadaşlarının American Journal of Surgical Pathology'de yayımladığı çalışma, bugüne kadarki en geniş LR-UC serisini sunarak bu nadir morfolojinin yalnız histolojik değil, transkripsiyonel özelliklerini de değerlendirdi. Çalışmanın en önemli mesajlarından biri şu:
Lipoblast benzeri hücreler ayrı bir mezenkimal neoplaziyi değil, ürotelyal karsinomun morfolojik olarak değişmiş bir komponentini temsil ediyor.
Lipid-Rich Morfoloji Nasıl Görünür?
Histolojik olarak tümör hücreleri:
- iri,
- bol vakuollü sitoplazmalı,
- ekzantrik veya çentiklenmiş çekirdekli,
- bazen gerçek lipoblastları güçlü biçimde taklit eden
bir görünüm sergiler.
Vakuoller çekirdeği itebilir veya indentasyon oluşturabilir. Ancak klasik signet-ring hücrelerinden farklı olarak bu vakuoller çoğunlukla müsin içermez; eski çalışmalar gerçek lipid içeriğini ultrastrüktürel ve histokimyasal yöntemlerle desteklemiştir.
LR-UC çoğu zaman tek başına bulunmaz. Genellikle aynı tümörde:
- konvansiyonel yüksek dereceli ürotelyal karsinom + lipid-rich komponent
birlikte görülür.
Bu geçiş alanlarının bulunması tanı açısından son derece değerlidir.
En Önemli Ayırıcı Tanı: Liposarkom
Bir TUR materyalinde birkaç büyük, vakuollü, lipoblast benzeri hücre görülmesi özellikle mesane duvarında mezenkimal malignite düşünülmesine neden olabilir.
Ancak LR-UC'de hücreler epitelyal kökenlerini korur.
Eski serilerde lipid-rich hücrelerin:
- pancytokeratin,
- CK7,
- CK20,
- EMA
gibi epitelyal belirteçleri eksprese ettiği gösterilmiştir. Buna karşılık S100 ve vimentin genellikle destekleyici değildir.
Bu nedenle morfoloji liposarkomu düşündürse bile, eşlik eden konvansiyonel ürotelyal karsinomun aranması ve epitelyal marker kullanılması önemlidir.
Signet-Ring Hücre ile Farkı
İkinci önemli çeldirici signet-ring hücreli/glandüler diferansiyasyon gösteren ürotelyal karsinomdur.
İki tümörde de hücreler:
- vakuollü,
- ekzantrik çekirdekli,
- tek tek dağılmış
olabilir.
Ancak lipid-rich hücrelerde sitoplazmik vakuoller lipid karakterindedir, müsinöz diferansiyasyonun parçası değildir. Eski çalışmalarda müsin boyalarının negatif olması bu ayrımı desteklemiştir.
Yine de rutin pratikte tanıyı yalnız özel boya üzerine kurmak yerine, tümörün genel morfolojisi ve immünfenotipi daha değerlidir.
2026 Çalışması Ne Ekledi?
Li ve arkadaşları yaklaşık 40 hastalık bir seri değerlendirdi. Bu sayı, daha önce literatürde çoğunlukla tek olgular veya küçük seriler halinde bildirilen bu tümör için oldukça önemli bir genişleme sağladı.
Çalışmada lipid-rich komponent mikrodiseksiyonla ayrılarak komşu klasik ürotelyal karsinomla karşılaştırıldı.
Sonuç oldukça öğreticiydi:
Aynı hastanın lipid-rich komponenti, başka hastaların lipid-rich tümörlerinden çok kendi komşu konvansiyonel ürotelyal karsinomuna benziyordu.
Bu bulgu, lipid-rich morfolojinin bağımsız bir moleküler tümör tipi olmaktan çok:
- aynı ürotelyal tümörün fenotipik/metabolik bir varyasyonu
olduğunu düşündürüyor.
Transkriptom Ne Gösterdi?
RNA analizlerinde lipid-rich ve klasik komponentler arasında beklenenden daha az büyük fark bulundu.
Buna karşın lipid-rich alanlarda artmış gen programlarının önemli bölümü metabolik süreçlerle ilişkiliydi. Azalan programların önemli kısmı ise immün/inflamatuvar yollarla bağlantılıydı.
Bu oldukça mantıklı bir biyolojik tablo oluşturuyor:
lipid-rich morfoloji ↔ metabolik yeniden programlanma
ilişkili olabilir.
Ancak çalışmanın örnek sayısı moleküler analiz açısından sınırlı olduğu için bunu şimdilik ayrı bir moleküler sınıf olarak yorumlamak doğru değildir.
MDM2 Neden Önemli Bir Tuzak?
Çalışmanın patolog açısından en ilginç bulgularından biri MDM2 ekspresyonu.
Bazı olgularda hem lipid-rich hücrelerde hem komşu klasik ürotelyal karsinomda MDM2 immünreaktivitesi saptandı. Bir bölümünde ek moleküler yöntemlerle MDM2 değişiklikleri de desteklendi.
Bu önemli çünkü:
lipoblast benzeri morfoloji + MDM2 pozitifliği
patoloğu doğrudan iyi diferansiye/dediferansiye liposarkom yönüne götürebilir.
Fakat mesanedeki lipid-rich ürotelyal karsinom da MDM2 pozitif olabilir.
Dolayısıyla MDM2 pozitifliği liposarkom tanısı koydurmaz.
Anatomik yerleşim, epitelyal markerlar, eşlik eden klasik UC ve gerekirse MDM2 amplifikasyonunun moleküler değerlendirilmesi birlikte ele alınmalıdır.
Gerçekten Agresif mi?
Eski literatür LR-UC'yi oldukça agresif bir morfoloji olarak tanımlıyordu. Bunun önemli bir nedeni, olguların çoğunun tanı sırasında kas invaziv veya ileri evrede olmasıydı. [[laratranslate]
Yeni geniş seri de olumsuz klinik davranış sinyalini destekliyor.
Takip bulunan hastalarda uzun dönem sağkalım mükemmel değildi ve lipid-rich komponentin daha fazla olduğu tümörlerde daha kötü sonuç yönünde bir eğilim izlendi. Ancak nadir tümörlerde sayıların sınırlı olması nedeniyle:
"Lipid-rich morfoloji tek başına bağımsız kötü prognostik faktördür"
şeklinde kesin bir sonuç çıkarmak henüz doğru değildir.
Yüksek grade, kas invazyonu, evre ve eşlik eden diğer histolojik alt tipler klinik sonucu birlikte belirler.
Küçük Bir Lipid-Rich Komponent Önemli mi?
Bu soru özellikle TUR materyalinde önemlidir.
Daha önce yayımlanan bir olguda başlangıçtaki yüksek dereceli konvansiyonel UC içinde yalnızca seyrek lipid-rich hücreler bulunurken, tedavi sonrası rekürren tümörde bu komponent baskın hale gelmiştir.
Bu gözlem, küçük lipid-rich odakların tamamen önemsiz kabul edilmemesi gerektiğini düşündürmektedir.
Yeni 2026 çalışmasında da lipid-rich komponent miktarı ile klinik davranış arasında olumsuz yönde bir eğilim bulunması bu konuyu tekrar gündeme getiriyor.
Ancak bugün için belirli bir yüzde eşiğinin prognostik olarak kesinleştiğini söylemek mümkün değildir.
Üst Üriner Sistemde de Görülebilir
LR-UC yalnız mesaneye özgü değildir.
Üreter ve renal pelvis ürotelyal karsinomlarında da lipid-rich morfoloji bildirilmiştir. Üst üriner sistemde de çoğunlukla başka yüksek dereceli ürotelyal komponentlerle birlikte görülür.
Bu nedenle aynı morfolojik yaklaşım tüm üriner sistem için geçerlidir.
Patolog İçin Pratik Yaklaşım
Bir mesane/TUR örneğinde lipoblast benzeri hücreler gördüğünüzde şu sırayla düşünmek yararlı olabilir:
- Yakında klasik yüksek dereceli ürotelyal karsinom var mı?
- Hücreler epitelyal markerlarla pozitif mi?
- Vakuoller müsinöz mü, lipid-benzeri mi?
- Gerçek liposarkom için beklenen stromal/morfolojik yapı var mı?
- MDM2 pozitifliği varsa bunu tek başına liposarkom lehine yorumluyor muyum?
- Başka variant histoloji eşlik ediyor mu?
Özellikle küçük biyopside:
lipoblast benzeri hücre + keratin pozitifliği + klasik UC komponenti
LR-UC için oldukça güçlü bir kombinasyondur.
Raporda Nasıl Belirtilebilir?
Tanı örneği:
- Yüksek dereceli ürotelyal karsinom, lipid-rich morfoloji içeren
veya uygun sınıflama terminolojisine göre:
- Lipid-rich urothelial carcinoma
şeklinde verilebilir.
Komponent sınırlıysa yüzdesinin yaklaşık olarak belirtilmesi yararlı olabilir:
"Tümörün yaklaşık %10–20'sinde lipid-rich morfoloji izlenmektedir."
Bu yaklaşım hem heterojenliği belgeler hem de gelecekte bu komponentin prognostik önemine ilişkin veriler geliştikçe raporun geriye dönük olarak daha anlamlı olmasını sağlar.
Patolog İçin Temel Mesaj
- Lipid-rich urothelial carcinoma nadirdir ama tanındığında oldukça karakteristiktir.
- En önemli tuzak: Lipoblast gibi görünen hücrenin gerçekten lipoblast olduğunu varsaymaktır.
- Yeni moleküler çalışma, bu hücrelerin komşu klasik ürotelyal karsinomla yakın transkripsiyonel ilişki taşıdığını ve ayrı bir mezenkimal klondan çok ürotelyal tümörün farklılaşmış bir fenotipini temsil ettiğini güçlü biçimde destekliyor.
- Ayrıca MDM2 pozitifliği de güvenli bir liposarkom belirteci değildir; lipid-rich UC'de görülebilir.
Bu nedenle tanının anahtarı yine:
morfoloji + komşu klasik UC + epitelyal immünfenotip + gerektiğinde moleküler doğrulama
birlikteliğidir.
Genel Kaynaklar ve Literatür
-
Li H, Bhardwaj S, Feng M, et al.
Lipid-Rich Urothelial Carcinoma: A Contemporary Clinicopathologic Study of 40 Patients With Transcriptional Tumor Profiling.
Am J Surg Pathol. 2026.
PMID: 42596534
DOI: 10.1097/PAS.0000000000002595 -
Lopez-Beltran A, Amin MB, Oliveira PS, et al.
Urothelial carcinoma of the bladder, lipid cell variant: clinicopathologic findings and LOH analysis.
Am J Surg Pathol. 2010;34:371-376.
PMID: 20139762
DOI: 10.1097/PAS.0b013e3181cd385b -
Kojima Y, et al.
A case of urothelial carcinoma, lipid cell variant.
Pathol Int. 2013.
PMID: 23530563
DOI: 10.1111/pin.12027 -
Chaudhary K, Pareek T, Sharma A, Thirunavukkarasu B.
Lipid-rich variant of urothelial carcinoma: a lethal enigma.
BMJ Case Rep. 2021;14:e240593.
PMID: 33762284
DOI: 10.1136/bcr-2020-240593 -
Patel A, Velilla RE, Shurbaji MS.
Lipid-Rich Variant of Urothelial Carcinoma Presenting as the Dominant Morphology in a Recurrent Tumor After Local Therapy.
Am J Case Rep. 2018;19:478-481.
PMID: 29681613
DOI: 10.12659/AJCR.908317 -
Rolim I, Henriques V, Rolim N, et al.
Clinicopathologic analysis of upper urinary tract carcinoma with variant histology.
Virchows Arch. 2020;477:111-120.
PMID: 31950242
DOI: 10.1007/s00428-020-02745-4