Lenfomatoid Papülozis: CD30 Pozitifliği Tanı İçin Yeterli Değildir
Lenfomatoid papülozis (LyP), mikroskop altında lenfoma görünümü oluşturabilen; ancak klinikte tekrarlayan ve kendiliğinden gerileyen papül veya küçük nodüllerle seyreden primer kutanöz CD30 pozitif lenfoproliferatif bir hastalıktır.
Bu hastalıkta klinik öykü yalnızca destekleyici bilgi değildir; tanının bir parçasıdır.
Tanısal paradoks
LyP biyopsisinde belirgin sitolojik atipi, büyük CD30 pozitif hücreler, epidermotropizm, nekroz veya damar destrüksiyonu görülebilir. Bu nedenle tek bir kesit:
- Klasik Hodgkin lenfomayı
- Mikozis fungoidesi
- Primer kutanöz anaplastik büyük hücreli lenfomayı
- Agresif CD8 pozitif sitotoksik T-hücreli lenfomayı
- Ekstranodal NK/T-hücreli lenfomayı
taklit edebilir.
Buna karşılık tipik klinik tablo, farklı evrelerde ortaya çıkan ve birkaç hafta içinde krutlanarak veya iz bırakarak gerileyen lezyonlardır.
Patoloji isteminde mutlaka öğrenilmesi gereken bilgi: Lezyon kendiliğinden geriliyor mu?
Histolojik tipler neyi değiştirir?
Histolojik alt tipler farklı hastalıkları taklit ettikleri için önemlidir; ancak LyP’nin prognozunu veya temel tedavi yaklaşımını belirgin biçimde değiştirmez.
Tip A
En sık görülen formdur. Polimorf inflamatuvar zeminde dağınık büyük CD30 pozitif, Hodgkin/Reed–Sternberg benzeri hücreler bulunur.
Başlıca tuzaklar:
- Hodgkin lenfoma
- Reaktif CD30 pozitif infiltratlar
- Primer kutanöz ALCL
Tip B
Epidermotropik, küçük-orta boy serebriform lenfositlerden oluşur ve erken dönem mikozis fungoidesi taklit eder.
Bu tipte atipik hücreler CD30 negatif veya zayıf pozitif olabilir. Bu nedenle CD30 negatifliği LyP’yi tamamen dışlamaz.
Tip C
Dermiste tabakalar oluşturan büyük CD30 pozitif hücreler görülür. Histolojik ve immünfenotipik olarak primer kutanöz ALCL’den ayırt edilemeyebilir.
Ayırımda belirleyici olan:
- Çok sayıda küçük lezyon
- Tekrarlayan ataklar
- Spontan gerileme
öyküsüdür.
Tip D
Belirgin epidermotropizm gösteren CD8 pozitif, sitotoksik T hücrelerinden oluşur.
Primer kutanöz CD8 pozitif agresif epidermotropik sitotoksik T-hücreli lenfomayı taklit edebilir. Hızlı ilerleyen ülseratif plaklar ve kalıcı progresif seyir agresif lenfoma lehinedir.
Tip E
Anjiosentrik ve anjiodestrüktif infiltrasyon, hemoraji ve nekroz gösterebilir.
Ekstranodal NK/T-hücreli lenfoma ile ayırımda EBER negatifliği ve kendiliğinden gerileyen klinik seyir LyP lehinedir.
DUSP22/IRF4 yeniden düzenlenmesi gösteren form
Karakteristik olarak iki komponentli bir görünüm bulunabilir:
- Epidermiste küçük, CD30 negatif veya zayıf hücreler
- Dermiste büyük, güçlü CD30 pozitif hücreler
Burada “DUSP22::IRF4 füzyonu” yerine DUSP22/IRF4 yeniden düzenlenmesi ifadesi daha doğrudur. Kullanılan problar birbirine yakın DUSP22 ve IRF4 bölgelerini kapsadığından gerçek bir gen füzyonu her zaman gösterilmiş değildir.
Aynı hastada farklı LyP tipleri zaman içerisinde veya eş zamanlı olarak görülebilir.
İmmünohistokimya ve moleküler inceleme
Pratik başlangıç paneli:
- CD3
- CD4
- CD8
- CD20
- CD30
- ALK
Morfolojiye göre EBER, CD56, TIA1 ve granzyme B eklenebilir.
Klasik olgularda büyük hücreler çoğunlukla CD3, CD4 ve CD30 pozitif; ALK negatiftir. Ancak immünfenotip değişken olabilir.
T-hücre reseptör klonalitesi saptanabilir; fakat bu bulgu LyP, mikozis fungoides ve primer kutanöz ALCL ayrımını tek başına yapmaz.
CD30 pozitifliği tanı değildir; klonalite de klinik seyirin yerini tutmaz.
En zor ayrım: LyP mi, primer kutanöz ALCL mi?
LyP lehine:
- Çok sayıda küçük papül veya nodül
- Farklı gelişim evrelerinde lezyonlar
- Tekrarlayan ataklar
- Birkaç hafta içinde spontan gerileme
Primer kutanöz ALCL lehine:
- Tek veya lokalize büyük nodül
- Genellikle 2 cm’den büyük lezyon
- Kalıcı veya progresif seyir
- Homojen büyük hücre infiltrasyonu
Ancak bunlar mutlak ölçütler değildir. Özellikle LyP tip C ile primer kutanöz ALCL ayrımı yalnızca mikroskopla yapılamayabilir.
Takip neden gereklidir?
504 hastalık Hollanda serisinde LyP hastalarının %15,5’inde eşlik eden hematolojik malignite saptanmıştır. En sık birliktelikler mikozis fungoides ve anaplastik büyük hücreli lenfomadır.
Eşlik eden lenfoma:
- LyP’den önce
- Aynı zamanda
- Yıllar sonra
ortaya çıkabilir.
Hastaların büyük bölümünde prognoz mükemmeldir; ancak küçük bir grupta özellikle ekstrakutanöz ALCL gibi agresif hastalık gelişebilir. Bu nedenle uzun süreli klinik takip gerekir.
Tedavi lezyon sayısını ve semptomları azaltabilir; fakat uzun dönem lenfoma gelişme riskini ortadan kaldırdığı gösterilmemiştir.
Patolog için pratik yaklaşım
CD30 pozitif kutanöz bir infiltratla karşılaşıldığında:
- Lezyonların sayısını, boyutunu ve süresini öğrenin.
- Spontan gerileme ve tekrarlama öyküsünü sorgulayın.
- Önceki mikozis fungoides, ALCL veya sistemik lenfoma öyküsünü araştırın.
- Epidermotropizm, inflamatuvar zemin ve damar invazyonunu değerlendirin.
- CD4/CD8 fenotipini belirleyin.
- Gerektiğinde EBER, CD56 ve sitotoksik belirteçleri ekleyin.
- Klinik bilgi yetersizse kesin LyP veya ALCL tanısı yerine CD30 pozitif lenfoproliferatif hastalık spektrumunu belirtin.
Kullanılabilecek yorum
Bulgular primer kutanöz CD30 pozitif lenfoproliferatif hastalık spektrumu içerisindedir. Çok sayıda, tekrarlayan ve kendiliğinden gerileyen lezyonların varlığı lenfomatoid papülozisi; kalıcı veya progresif lokalize nodüler lezyon ise primer kutanöz anaplastik büyük hücreli lenfomayı destekler. Klinikopatolojik korelasyon önerilir.
Sonuç
Lenfomatoid papülozis, histolojik görünümün tek başına tanı için yeterli olmadığı hastalıkların en iyi örneklerinden biridir.
Alt tipler hangi hastalıkların dışlanması gerektiğini gösterir; ancak tanının merkezinde şu üçlü bulunur:
Tekrarlayan ve kendiliğinden gerileyen lezyonlar + uyumlu histoloji + uygun immünfenotip
Kısacası:
LyP tanısı CD30 ile değil, klinikopatolojik bütünlükle konur.
Yararlanılan kaynaklar
-
Marques-Piubelli ML, Torres-Cabala CA, Miranda RN. Lymphomatoid papulosis: a practical review for pathologists. J Pathol Transl Med. 2026;60:388–397. doi:10.4132/jptm.2026.06.09.
-
Willemze R, Cerroni L, Kempf W, et al. The 2018 update of the WHO-EORTC classification for primary cutaneous lymphomas. Blood. 2019;133:1703–1714. doi:10.1182/blood-2018-11-881268.
-
Melchers RCA, Willemze R, Bekkenk MW, et al. Frequency and prognosis of associated malignancies in 504 patients with lymphomatoid papulosis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020;34:260–266. doi:10.1111/jdv.16065.
-
Wieser I, Oh CW, Talpur R, Duvic M. Lymphomatoid papulosis: treatment response and associated lymphomas in a study of 180 patients. J Am Acad Dermatol. 2016;74:59–67. doi:10.1016/j.jaad.2015.09.013.
-
Kempf W, Pfaltz K, Vermeer MH, et al. EORTC, ISCL, and USCLC consensus recommendations for the treatment of primary cutaneous CD30-positive lymphoproliferative disorders. Blood. 2011;118:4024–4035. doi:10.1182/blood-2011-05-351346.
-
Karai LJ, Kadin ME, Hsi ED, et al. Chromosomal rearrangements of 6p25.3 define a new subtype of lymphomatoid papulosis. Am J Surg Pathol. 2013;37:1173–1181. doi:10.1097/PAS.0b013e318282d01e.