Günün öne çıkan BRCA1 çalışması, deneysel RNA kanıtının varyant sınıflamasını doğrudan değiştirmesi nedeniyle ayrı ele alındı. Geri kalan yayınların ortak yönü ise daha çok morfolojik ayrımların güçlendirilmesi, laboratuvar süreçlerinin standardizasyonu ve henüz doğrulama aşamasındaki moleküler veya dijital belirteçler.
Bu radarda İBH’de gözden kaçabilen bazal kript displazisi, renal biyopsi iş akışındaki küresel farklılıklar, BRAF-negatif metanefrik adenomların kinaz füzyonları, mesane nöroendokrin neoplazilerinde önerilen yeni çerçeve, Castleman hastalığının uzamsal proteomiği, gastrointestinal lezyonlarda morfometrik yapay zekâ ve onkositik tükürük bezi sitolojisi öne çıkıyor.
İBH’de yüzey olgun görünse de bazal kript displazisini dışlamayın
Bazal kript displazisinde atipi kript tabanıyla sınırlı kalabilir ve yüzey epiteli yanıltıcı biçimde matür görünebilir. Derleme, bu paternin rejeneratif değişiklik veya “displazi açısından belirsiz” olarak yorumlanabildiğini vurguluyor.
Bazal kriptlerde diffüz güçlü nükleer p53 boyanması veya tam kayıp, morfolojiyi destekleyen önemli bir yardımcı bulgu. Ancak p53 tek başına tanı testi değil; normal patern displaziyi dışlamaz ve sonuç inflamasyon ile mimari bağlamda değerlendirilmelidir.
Renal biyopsi pratiğinde standardizasyon açığı
Renal Pathology Society’nin 126 üyesini kapsayan araştırması, doku işleme ile ışık, immünfloresan ve elektron mikroskopisi uygulamalarında belirgin farklılıklar saptadı. Elektron mikroskopisi biyopsilerin yalnızca yaklaşık yarısında rutin kullanılırken parafin immünfloresansı, THSD7A, kollajen IV ve DNAJB9 boyaları da yaygın değildi.
Çalışma, özellikle düşük kaynaklı merkezlerde yüksek iş yükü ile sınırlı nefropatolog ve teknoloji erişiminin birlikte bulunduğunu gösteriyor. Ancak verilerin 2021 anketine ve gönüllü katılıma dayanması, farklılıkların tanısal sonuçlara etkisini değerlendirmeyi kısıtlıyor.
VE1-negatif metanefrik adenomda füzyon olasılığı
Yedi BRAF V600E-negatif metanefrik adenomun incelendiği çok merkezli çalışmada RET, ALK, ROS1 veya BRAF kinaz domenini koruyan füzyonlar bulundu. Tümörler klasik morfolojiyle birlikte WT1 ve CD57 pozitifliği, VE1 negatifliği ve çoğunlukla CK7/AMACR negatifliği gösterdi.
Klasik görünümlü fakat VE1-negatif bir renal tümörde hedefli RNA dizilemesi, özellikle ayırıcı tanının zor olduğu olgularda yararlı olabilir. Seri küçük ve tüm hastalar izlemde hastalıksız olduğundan füzyonların prognostik veya tedavi öngördürücü anlamı henüz kurulmuş değil.
Mesane nöroendokrin neoplazilerinde önerilen daha özgül çerçeve
Derleme, 2022 WHO sınıflamasının mesane nöroendokrin neoplazilerinin biyolojik çeşitliliğini tam karşılamadığını savunuyor. TP53/RB1 kaybı, TERT promotör değişiklikleri ile ASCL1, NEUROD1 ve POU2F3 temelli soy programlarının morfoloji ve proliferasyonla birlikte değerlendirilmesini öneriyor.
Pratik mesaj, eşlik eden ürotelyal bileşenin ve karışık nöroendokrin-nöroendokrin dışı yapının dikkatle örneklenip raporlanmasıdır. Önerilen model henüz resmi bir WHO güncellemesi veya doğrulanmış klinik algoritma değildir.
Castleman hastalığında kompartımana göre değişen moleküler ağlar
Bulk ve lazer mikrodiseksiyon temelli uzamsal proteomik, Castleman alt tipleri arasında farklı protein imzaları gösterdi. iMCD-TAFRO’da anjiyogenez, interferon ve fibrozis yolları öne çıkarken; vasküler, folliküler ve interfolliküler alanlarda farklı patojenik ağlar saptandı.
Bulgular iMCD-IPL’nin ayrı bir moleküler antite olabileceğini destekliyor ve gelecekteki hedefli tedaviler için aday yollar sunuyor. Şimdilik tanısal panel veya tedavi seçimi oluşturacak düzeyde klinik doğrulama bulunmuyor.
Gastrointestinal morfolojide organlar arası yapay zekâ imzası
Kolorektal kanserde geliştirilen 13 hücresel morfometrik belirteç, 2.602 hastalık çok merkezli veri setinde mide ve özofagus lezyonlarına da aktarılabildi. İmza; immün dışlanmış ve stromadan zengin mikroçevre paternlerini temsil ederek prekürsör lezyonlar ile erken kanserlerde risk ayrımı sağladı.
Çalışmanın ölçeği ve açıklanabilir morfoloji yaklaşımı dikkat çekici. Bununla birlikte kişiselleştirilmiş takip aralıkları veya tedavi kararları için prospektif klinik yarar analizi gerekiyor; model bugün için rutin raporlama aracı değil.
Onkositik tükürük bezi FNA’sında dağınık hücrelere dikkat
Cerrahi izlemi bulunan 49 olguluk seride kohezif, düz veya organoid onkosit kümeleri benign lezyonları desteklerken tek hücreler ve diskohezif gruplar onkositik mukoepidermoid karsinom açısından uyarıcıydı. Hücre bloğunda nadir intrasitoplazmik müsin ve glandüler yapıların gösterilmesi ayırıcı tanıya katkı sağladı.
Milan IVa olarak sınıflanan 43 olgunun tamamı benign çıkarken, onkositik SUMP grubunda iki mukoepidermoid karsinom vardı. Küçük ve retrospektif seri, yine de dağınık hücreli örnekleri zorlayarak benign kategoriye sokmamak için pratik bir gerekçe sunuyor.
Kaynaklar
- Basal crypt dysplasia in inflammatory bowel disease — PMID: 42640296
- Renal Pathology Society Survey of Global Renal Pathology Practice Variation — PMID: 42641762
- Kinase Fusions Define a Distinct Subset of BRAF V600E-Negative Metanephric Adenomas — PMID: 42638313
- Neuroendocrine Neoplasms of the Urinary Bladder — PMID: 42640400
- Integrated Bulk and Spatial Proteomics of Castleman Disease — PMID: 42641686
- Tissue-Agnostic Cellular Morphometric Biomarkers Across Gastrointestinal Lesions — PMID: 42639854
- Fine-Needle Aspiration of Salivary Gland Tumors With Low-Grade Oncocytic Features — PMID: 42639847