Soft tissue chondroma, çoğunlukla erişkinlerin el ve ayaklarında gelişen, yumuşak dokuda yerleşimli benign bir kıkırdak neoplazisidir. Tanıda yalnızca kondrositlerin görünümü değil, lobüler mimari ve lezyonun kemik ile sinovyal yapılarla ilişkisi belirleyicidir. Küçük bir akral kitlede fokal nükleer atipi, kemik içindeki bir kıkırdak tümöründe taşıdığı anlamla otomatik olarak eşitlenmemelidir. [1,2]
Morfoloji: hücrelerden önce lobüllere bakmak
Klasik örneklerde, fibröz septalarla ayrılan hiyalin kıkırdak lobülleri ve lakünlere yerleşmiş kondrositler görülür. Kalsifikasyon ve miksoid değişiklikler görünümü belirgin biçimde değiştirebilir. Özellikle küçük biyopsilerde yalnızca miksoid veya daha hücresel bir bölgenin temsil edilmesi tanıyı güçleştirir. [1,3]
Fokal çekirdek büyümesi, binükleasyon ve pleomorfizm tek başına Chondrosarcoma tanısı koydurmaz. On beş olguluk klasik çalışmada nükleer atipi içeren örneklerin benign davranışı vurgulanmıştır; ancak takip verisinin yalnızca yedi olguda bulunması, bu gözlemin sınırını da gösterir. Belirgin malign sitoloji veya destrüktif büyüme kuşkusunda, bulgular “kondroma varyasyonu” kabul edilmeden örnekleme ve radyoloji yeniden değerlendirilmelidir. [1]
İmmünohistokimya: farklılaşmayı desteklemek
S100, kıkırdak bileşenini belirginleştirebilir; pozitifliği ne tek başına Soft tissue chondroma tanısını ne de benign davranışı kanıtlar. Tanısal değeri, gerçek hiyalin kıkırdak lobülleri içindeki hücreleri boyamasıyla artar. [3]
Akral, kondromiksoid bir tümörde S100 negatifliği ile CD34 ve ERG birlikteliği varsa Acral fibrochondromyxoid tumour düşünülmelidir. Otuz yedi olguluk çalışmada bu immünfenotip ve THBS1::ADGRF5 füzyonu tanımlanmıştır. ERG pozitifliği bu bağlamda tek başına vasküler köken anlamına gelmez. [4]
Moleküler özellikler: FN1 sonucunun sınırları
2019 tarihli çalışmada Soft tissue chondroma örneklerinin bir bölümünde FN1 yeniden düzenlenmesi; özellikle kaba, düzensiz kalsifikasyon içeren alt grupta FGFR1 veya FGFR2 ilişkili değişiklikler gösterilmiştir. Aynı çalışmada Synovial chondromatosis için FN1::ACVR2A ilişkisi öne çıkmıştır. Bu nedenle yalnız “FN1 pozitif” sonucu, iki lezyonu birbirinden ayırmaya yetmez. [2]
Bu bulgular bütün Soft tissue chondroma örneklerinin aynı füzyonu taşıdığını göstermez. Morfolojik olarak uygun bir lezyonda negatif sonuç da tek başına dışlayıcı değildir; kullanılan yöntem, örnek yeterliliği ve aranan değişiklik birlikte dikkate alınmalıdır. [2]
Ayırıcı tanı: anatomik ilişkiyi korumak
- Synovial chondromatosis: Eklem, bursa veya tendon kılıfı sinovyasıyla ilişkili çoklu kıkırdak nodülleri ayrımı yönlendirir. Tendona yakınlık tek başına yeterli değildir; lezyonun gerçek sinovyal ilişkisi araştırılmalıdır. FN1::ACVR2A desteği, benign-malign ayrımının yerine geçmez. [2]
- Acral fibrochondromyxoid tumour: Damar içeriği belirgin septalar, kondromiksoid matriks ve CD34/ERG pozitif, S100 negatif fenotip önemlidir. Uygun durumda THBS1::ADGRF5 incelemesi yardımcıdır. [4]
- Calcified chondroid mesenchymal neoplasm: Yoğun ve düzensiz kalsifikasyon, kondroid matriks ve hücresel alanlar bu olasılığı gündeme getirir. Özellikle temporomandibular bölgedeki örnekler, kristal birikimiyle ilişkili reaktif süreçlerle de karışabilir. [5]
- Chondrosarcoma: Tanısal ağırlık yalnız hücresellik veya binükleasyona verilmemelidir. Kemik kökeni, büyüme biçimi ve radyolojik agresiflik histolojiyle birlikte değerlendirilmelidir. [1,2]
Güncel tanısal tuzak: kristal birikimi neoplaziyi dışlamaz
2026 tarihli üç olguluk çalışmada, temporomandibular bölgeden daha önce tophaceous pseudogout olarak değerlendirilmiş örnekler yeniden incelenmiştir. İki olguda sırasıyla FN1::FGFR2 ve PDGFRA::USP8 füzyonları bulunmuş; üçüncü olguda RNA analizi teknik olarak başarısız olmuştur. Bu küçük seri, kondroid ve kalsifiye lezyonlarda kristal birikiminin altta yatan neoplaziyi gizleyebileceğini gösterir. Bulgular, bütün Soft tissue chondroma örneklerini yeniden adlandırmak için yeterli değildir. [5]
Sınıflama bilgisinin sınırı
IARC'nin erişilebilir sınıflama şemasında Soft tissue chondroma, yumuşak dokunun kondro-osseöz tümörleri arasında yer alır. Bu şema tek başına 5. ve 6. edisyon arasındaki değişiklikleri doğrulamaz. Buradaki moleküler araştırma sonuçları bu nedenle resmî bir WHO yeniden sınıflandırması olarak sunulmamaktadır. [6]
Tanısal odak: Kondrosit atipisini, tümörün lobüler organizasyonu ve anatomik ilişkilerinden bağımsız yorumlamamak; moleküler sonuçta ise gen adı kadar füzyon partnerini de değerlendirmek gerekir.
Kaynaklar
- Humphreys S ve ark. Soft tissue chondroma--a study of 15 tumours. Histopathology. 1986;10:147–159. PMID: 3957252. PubMed · DOI: 10.1111/j.1365-2559.1986.tb02470.x
- Amary F ve ark. Synovial chondromatosis and soft tissue chondroma: extraosseous cartilaginous tumor defined by FN1 gene rearrangement. Modern Pathology. 2019;32:1762–1771. PMID: 31273315. PubMed · DOI: 10.1038/s41379-019-0315-8
- Chittapragada VS ve ark. Subcutaneous Soft Tissue Chondroma with Extensive Myxoid Changes: A Diagnostic Challenge. Indian Dermatology Online Journal. 2026;17:111–113; çevrim içi yayımlanma: 13 Ağustos 2025. PMID: 40801531. PubMed · DOI: 10.4103/idoj.idoj_1073_24
- Dehner CA ve ark. Acral Fibrochondromyxoid Tumor: A Clinicopathologic and Molecular Genetic Study of 37 Cases. Modern Pathology. 2024;37:100599. PMID: 39181449. PubMed · DOI: 10.1016/j.modpat.2024.100599
- Chua DYS ve ark. Calcified Chondroid Mesenchymal Neoplasm of the Temporomandibular Joint Region: Three Cases Illustrating Recent Developments and Diagnostic Pitfalls. Head and Neck Pathology. 2026;20:83. PMID: 42479295. PubMed · DOI: 10.1007/s12105-026-01949-5
- WHO/IARC. WCT: Soft Tissue and Bone Tumours — Classification Structure. Resmî sınıflama şeması. Erişim: 28 Eylül 2026.