Bugünün öne çıkan HEARTBiT çalışması ayrı yazıda ele alındı. O çalışma transplant izlemi ve biyopsi yüküne odaklanırken, bu radardaki yayınlar tümör dokusundan doğru biyobelirteci seçme, progresyonda yeniden örnekleme ve sitoloji hizmetini daha verimli kurma sorularına yanıt arıyor.
Günün diğer yüksek sinyalli çalışmaları; prostat kanserinde H&E üzerinden dMMR ön taraması, tedaviyle gelişen küçük hücreli nöroendokrin dönüşümün genomik evrimi, apendiks tümörlerinde NGS ile hedeflenebilir değişikliklerin dağılımı ve tiroid FNA'da sitolog tarafından yapılan hızlı yerinde değerlendirmenin etkisini öne çıkarıyor.
Prostat kanserinde H&E'den dMMR ön taraması
PathStage-MSI adlı derin öğrenme modeli, üç uluslararası kohorttan 906 hastaya ait 984 rutin tüm lam görüntüsü ve eşleştirilmiş genomik veriyle geliştirildi. Model iç doğrulama kohortlarında yaklaşık 0,9 AUROC'ya ulaşırken, bağımsız dış kohortlarda performans 0,75 ve 0,81'e geriledi. Ayrı bir metastatik kohortta da değerlendirme yapıldı.
dMMR/MSI-H prostat kanserinde seyrek olduğu için bütün olguların klasik yöntemlerle taranması zor olabilir. Bu nedenle dijital patoloji modeli, immünohistokimya veya moleküler test için olgu zenginleştiren bir ön tarama katmanı sunabilir.
Patolog için kritik sınır şudur: Dış doğrulamadaki performans kaybı ve nadir hedef sınıf, modelin doğrulayıcı test yerine kullanılamayacağını gösterir. Pozitif öngörü değeri gerçek yaşam prevalansına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Progresyon biyopsisinde nöroendokrin dönüşümü aramak
Altı akademik merkezden 126 tedaviyle gelişen küçük hücreli nöroendokrin prostat kanseri ve 14 diğer varyant histolojiyi içeren çalışma, dönüşümün klinik ve genomik profilini tanımladı. Başlangıç adenokarsinomu örneklerinin yaklaşık dörtte üçünde TP53 değişikliği bulunurken, eşleştirilmiş örneklerde RB1 değişikliği başlangıçtaki %10 düzeyinden dönüşmüş tümörde %76'ya yükseldi. TP53, RB1 ve PTEN'den en az ikisinin kaybı olguların yaklaşık dörtte üçünde izlendi.
Bu sonuç, tedavi direncinde yalnızca eski adenokarsinom biyopsisinin moleküler profiline güvenmemenin önemini gösteriyor. Hızlı klinik ilerleme, düşük PSA ile uyumsuz tümör yükü veya yeni visseral hastalıkta yeniden biyopsi; morfoloji, nöroendokrin belirteçler ve güncel moleküler profilin birlikte değerlendirilmesini sağlayabilir.
Çalışma retrospektif ve seçilmiş bir sevk kohortuna dayandığından, tedavilerin dönüşüme neden olduğunu kanıtlamıyor; tedavi maruziyeti ile dönüşümün saptanma zamanı arasında ilişki gösteriyor.
Apendiks tümörlerinde NGS: Nadir hedefler birlikte anlam kazanıyor
AACR GENIE veritabanındaki 916 apendiks tümörünü inceleyen analizde, tek tek hedeflenebilir değişiklikler seyrek olsa da olguların %21,5'inde en az bir potansiyel ilaç hedefiyle ilişkili mutasyon saptandı. KRAS G12C yaklaşık %7, DNA yanlış eşleşme onarım genlerindeki değişiklikler yaklaşık %3,5 oranındaydı. Düşük dereceli apendiks müsinöz neoplazilerinde KRAS değişiklikleri çok sık, ancak varyant dağılımı büyük ölçüde G12V ve G12D yönündeydi.
Pratik mesaj, bütün apendiks lezyonlarına refleks geniş panel uygulamak değil; özellikle dissemine ve sistemik tedavi seçeneği sınırlı hastalarda yeterli tümör içeren bloğu korumak ve kapsamlı profillemeyi multidisipliner olarak değerlendirmektir. GENIE tabanlı retrospektif veri, mutasyonun gerçekten tedavi yararı sağladığını tek başına göstermez.
Tiroid FNA'da sitolog tarafından ROSE
Tek merkezli ardışık dönem karşılaştırmasında 916 tiroid FNA değerlendirildi. Üç aylık yapılandırılmış eğitim alan sitoloğun yaptığı hızlı yerinde değerlendirme sonrasında yeterli örnek oranı %49'dan yaklaşık %86'ya çıktı; Bethesda I oranı yaklaşık %50'den %15'e düştü. İğne geçişi, hazırlanan lam sayısı ve tekrar sitoloji gereksinimi de azaldı.
Bu, özellikle yüksek hacimli ve sitopatolog kaynağı sınırlı merkezler için doğrudan uygulanabilir bir hizmet modeli olabilir. Ancak çalışma randomize değil ve tek merkezin önce-sonra karşılaştırmasına dayanıyor; başarı, eğitim standardı, yetkinlik izlemi ve sitopatolog gözetiminin yerel olarak tanımlanmasına bağlıdır.
Kaynaklar
- Image-based Detection of Mismatch Repair Deficiency in Prostate Cancer Using Transfer Learning. PMID: 42808876. PubMed
- Clinical and Molecular Profiles of Treatment-Emergent Small Cell Neuroendocrine Prostate Cancers in the Era of Intensified Systemic Therapies. PMID: 42809709. PubMed
- Next-Generation Sequencing Identifies Key Targetable Mutations in the Treatment of Appendiceal Neoplasms. PMID: 42809083. PubMed
- Impact of Cytologist-Performed Rapid On-Site Evaluation on Adequacy and Diagnostic Performance in Thyroid Fine Needle Aspiration Cytology. PMID: 42808688. PubMed