Güncel patoloji literatüründe yeni biyobelirteçlerin yanında, mevcut tanıların daha dikkatli yorumlanmasını gerektiren çalışmalar da öne çıkıyor.
Bu taramada özellikle prostat biyopsisindeki sınırda intraduktal lezyonlar, hipofiz tümörlerinde immünohistokimyasal sınıflama ve moleküler testlerin klinik kullanım sınırları dikkat çekiyor.
1. Prostat biyopsisinde AIP, yalnızca HGPIN gibi değerlendirilemez
Atipik intraduktal proliferasyon (AIP), yüksek dereceli prostatik intraepitelyal neoplaziden daha belirgin atipi veya mimari karmaşıklık gösteren ancak intraduktal karsinom (IDC-P) için kesin ölçütleri karşılamayan lezyonları tanımlar.
Yeni bir retrospektif seride, AIP saptanan ve eşlik eden invaziv karsinomu düşük derece grubunda bulunan hastaların bir bölümünde sonraki örneklemelerde daha agresif patolojik bulgular saptandı.
Pratik mesaj: AIP, biyopside örneklenmemiş IDC-P veya yüksek dereceli tümörün işareti olabilir. Kesin IDC-P ölçütleri karşılanmadan IDC-P tanısı verilmemeli, ancak AIP de yalnızca sıradan HGPIN olarak raporlanmamalıdır.
PTEN ve ERG yardımcı olabilir; morfolojik tanının yerine geçmez.
2. Hormon-negatif PitNET: Üçlü panel her zaman birlikte mi çalışılmalı?
Hormon immünohistokimyası negatif olan PitNET'lerde transkripsiyon faktörleri, hücresel soyun belirlenmesini sağlar.
Yeni bir çalışmada SF1, ardından negatif olgularda TPIT, yine negatif kalanlarda PIT1 kullanılan ardışık yaklaşım değerlendirildi.
Bu strateji, incelenen iki kohortta yüksek tanısal doğruluğu korurken boya kullanımını azaltma potansiyeli gösterdi.
Pratik mesaj: Hormon-negatif PitNET, otomatik olarak null-cell tümör kabul edilmemelidir. SF1, TPIT ve PIT1 ile soy belirlenmesi önemlidir.
Ardışık panel ekonomik bir seçenek olabilir; ancak çoklu soy ekspresyonu ve alışılmadık tümörlerde değerlendirme genişletilmelidir.
3. Pankreas kanserinde ctDNA pozitifliği ne anlatıyor?
Rezeksiyon sonrasında tümör bilgisine dayalı ctDNA analizi, pankreatik duktal adenokarsinomda moleküler rezidüel hastalık açısından araştırılmaktadır.
Yeni bir meta-analizde postoperatif ctDNA pozitifliği, daha yüksek nüks olasılığı ve daha kısa sağkalımla ilişkili bulundu.
Pratik mesaj: Pozitif ctDNA güçlü bir risk sinyali olabilir; negatiflik ise mikroskobik rezidüel hastalığı tamamen dışlamaz.
Mevcut çalışmaların çoğu gözlemseldir. Bu nedenle ctDNA sonucu tek başına adjuvan tedaviyi değiştirmek için yeterli kanıt oluşturmaz.
4. Akciğer karsinomunda MTAP kaybı: NGS ile İHK birbirini tamamlıyor
MTAP kaybı, küçük hücreli dışı akciğer karsinomlarının bir bölümünde görülür ve PRMT5 yolağı üzerinden potansiyel bir tedavi hedefi oluşturur.
Yeni çalışmada MTAP immünohistokimyası ile kayıp gösterilen tümörlerin bir bölümünde EGFR, KRAS veya ALK gibi sürücü değişiklikler de bulunuyordu. Primer tümör ile lenf nodu örnekleri arasında MTAP ekspresyon farklılıkları da gözlendi.
Pratik mesaj: MTAP protein kaybı ile NGS'de saptanan kopya sayısı değişiklikleri birlikte yorumlanmalıdır.
PRMT5 inhibitörleriyle elde edilen laboratuvar sonuçları ilgi çekicidir; ancak bu kombinasyonlar henüz standart tedavi olarak kabul edilmemelidir.
5. Pleomorfik adenomda hangi belirteç malign dönüşümü öngörebilir?
Pleomorfik adenomda PLAG1 ve HMGA2 değişiklikleri tanısal açıdan yararlıdır.
Buna karşılık HER2, AR, Ki-67, MDM2 veya genomik değişikliklerle ilişkili bulguların önemli bölümü, malign dönüşüm geliştikten sonra tanımlanmıştır.
Pratik mesaj: Mevcut hiçbir biyobelirteç, benign pleomorfik adenomun ileride karsinoma dönüşeceğini güvenilir biçimde öngörecek düzeyde doğrulanmış değildir.
Nüks olasılığı değerlendirilirken cerrahi sınır, kapsül ilişkisi ve tümörün çevre dokuya yayılım özellikleri önemini korur.
6. Primer mediastinal büyük B hücreli lenfomada yeni prognostik aday
Primer mediastinal büyük B hücreli lenfomanın genomik profili, timik B hücreleriyle ilişkili biyolojik özellikleri desteklemektedir.
Yeni bir moleküler seride JAK/STAT ve NF-κB ile ilişkili değişikliklerin yanında anormal somatik hipermutasyon bulguları araştırıldı.
Bu hipermutasyon profili, bazı hastalarda daha kısa progresyonsuz sağkalımla ilişkiliydi.
Pratik mesaj: Bulgular biyolojik risk sınıflaması açısından ilgi çekicidir; ancak anormal somatik hipermutasyon henüz rutin prognostik raporlamada doğrulanmış bağımsız bir sınıflandırıcı değildir.
7. ASC-H ve HSIL sitolojisinde HPV genotipi ne kadar yol gösteriyor?
ASC-H veya HSIL sitolojisi bulunan hastalarda HPV E6/E7 mRNA genotipinin histolojik sonuçlarla ilişkisi değerlendirildi.
HPV16 pozitifliği daha yüksek dereceli servikal lezyonlarla ilişkili bulunurken HPV18/45 grubunda glandüler lezyonlar açısından dikkat çekici ancak sınırlı sayıda bulgu vardı.
Pratik mesaj: HPV genotipi, sitolojik ve histolojik sonuçların birlikte değerlendirilmesine katkı sağlayabilir; fakat biyopsi tanısının veya önerilen klinik izlemin yerine geçmez.
Retrospektif çalışmadaki ilişkiler, tek başına yeni bir hasta yönetim algoritması oluşturmak için yeterli değildir.
Sonuç
Bu yayınların ortak mesajı, bir test sonucunun bulunması ile klinik karar vermek için yeterli kanıtın bulunmasının aynı şey olmadığıdır.
AIP gibi sınırda lezyonlar tanısal yorum gerektirirken, MTAP veya ctDNA gibi moleküler belirteçlerin klinik kullanımı da yöntemsel doğrulama ve uygun klinik bağlama bağlıdır.
Kaynaklar
-
Prostat biyopsisinde AIP ve takip bulguları. Int J Surg Pathol, 2026. PMID: 43013329.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/43013329/ -
Hormon-negatif PitNET'lerde ardışık immünohistokimya. Endocr Oncol, 2026. PMID: 43012315.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/43012315/ -
Pankreas karsinomunda postoperatif ctDNA ve nüks riski. J Gastrointest Cancer, 2026. PMID: 43013192.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/43013192/ -
Akciğer karsinomunda MTAP kaybı ve PRMT5 hedeflenmesi. Clin Cancer Res, 2026. PMID: 43008131.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/43008131/ -
Pleomorfik adenomda nüks ve malign dönüşüm belirteçleri. Head Neck Pathol, 2026. PMID: 43013148.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/43013148/ -
Primer mediastinal büyük B hücreli lenfomada genomik profil. Cancer Res Commun, 2026. PMID: 43013347.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/43013347/ -
ASC-H/HSIL sitolojisi ve HPV E6/E7 mRNA genotipi. Front Oncol, 2026. PMID: 43005037.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/43005037/
Etiketler: Blog, Patoloji Radarı