Tanısal Yaklaşım

106. Follicular dendritic cell sarcoma. Girdapsı iğsi-epithelioid tümörde CD21/CD23/CD35–clusterin–CXCL13 ekseni follicular dendritic cell farklılaşmasını gösterir.

Yaklaşık 7 dakika

Follicular dendritic cell sarcoma (FDCS), germinal merkezlerin stromal ağını oluşturan mesenchymal kökenli follicular dendritic hücrelerin morfolojik ve immunophenotypic özelliklerini taşıyan nadir bir neoplazidir. Lenf nodlarında gelişebilse de baş-boyun, mediasten, retroperitoneum, gastrointestinal sistem, karaciğer, dalak ve yumuşak doku gibi ekstranodal alanlarda da görülebilir. Klinik davranış değişkendir; lokal nüks ve uzak metastaz geç dönemde ortaya çıkabilir.

WHO Classification of Tumours: Haematolymphoid Tumours, 5th edition, Follicular dendritic cell sarcoma ile Inflammatory EBV+ follicular dendritic cell sarcoma antitelerini ayrı sınıflandırır. Bu yazı conventional FDCS’ye odaklanır. Doğrudan doğrulanmış resmî bir WHO 5. ve 6. edisyon farkı bulunmadığından burada bir edisyon değişikliği ileri sürülmemiştir.

Morfoloji

Tümör çoğunlukla iyi sınırlı, solid bir kitle oluşturur; kesit yüzü gri-beyaz veya sarımsı olabilir ve büyük lezyonlarda nekroz görülebilir. Mikroskobik mimari geniş bir spektrum gösterir:

  • Kısa veya uzun fasiküller
  • Storiform ve girdapsı düzen
  • Diffüz tabakalar
  • Retiküler, syncytial veya thymoma-benzeri görünüm
  • Folliculocentric ya da nodüler büyüme
  • Nadir angiomatoid/pseudovascular patern

Neoplastik hücreler iğsi, oval veya epithelioid olabilir. Sitoplazma orta genişlikte, soluk-eozinofilik; hücre sınırları belirsizdir. Çekirdekler oval-uzamış, ince kromatinli ve küçük fakat seçilebilir nükleollüdür. Longitudinal oluklar, girintiler ve intranükleer pseudoinclusion’lar görülebilir. 2025 tarihli moleküler-morfolojik seride olguların bir kısmı karışık iğsi–epithelioid, bir kısmı ise baskın epithelioid morfoloji göstermiştir; bu nedenle iğsi hücre görünümü tanı için zorunlu değildir.

Tümör hücreleri arasına serpiştirilmiş küçük olgun lenfositler karakteristik bir ipucudur. Perivasküler lenfosit yoğunlaşmaları ve Warthin–Finkeldey-benzeri multinükleer hücreler görülebilir. Myxoid, hyalinize veya fibrovascular stroma; belirgin inflamasyon ve hatta Hodgkin-like büyük hücreler morfolojik çeşitliliği artırabilir. Mitoz, pleomorfizm ve nekroz olgudan olguya değişir; belirgin atipi ve yüksek proliferasyon antigen kaybıyla birlikte olabilir.

İHK ve moleküler özellikler

Tanı, morfolojiyle uyumlu hücrelerde follicular dendritic cell farklılaşmasının birden fazla belirteçle gösterilmesine dayanır.

Temel follicular dendritic cell paneli

  • CD21, CD23 ve CD35: Klasik paneldir. Ekspresyon diffüz veya fokal olabilir; özellikle yüksek dereceli alanlarda antigen kaybı görülebilir.
  • Clusterin ve CXCL13: Duyarlı destekleyici belirteçlerdir; klasik panel zayıfsa yararlıdır.
  • Podoplanin/D2-40, CNA.42, FDCSP ve SRGN: Değişken ekspresyon gösterebilir.
  • SSTR2A: Bazı olgularda güçlü membranöz boyanır; ancak meningioma ve neuroendocrine neoplaziler dahil başka tümörlerde de pozitif olabileceğinden özgül değildir.
  • L1CAM: 2025 tarihli 13 olguluk seride değişken yoğunlukta tüm olgularda ekspresyon göstermiştir. Destekleyici yeni bir marker’dır; tek başına tanı koydurmaz.

Vimentin, fascin ve EGFR sıklıkla pozitif olabilir; ancak özgüllükleri düşüktür. EMA, smooth muscle actin, S100 veya CD68 nadiren fokal ekspresyon gösterebilir. Conventional FDCS genellikle CD45, geniş spektrum cytokeratinler, SOX10, Melan-A, HMB45, DOG1, CD117 ve nükleer STAT6 açısından negatiftir.

EBER in situ hybridization conventional FDCS’de tipik olarak negatiftir. Yoğun lymphoplasmacytic zemin içindeki seyrek FDC-benzeri hücrelerde EBER pozitifliği, özellikle dalak veya karaciğer yerleşiminde, ayrı WHO antitesi olan Inflammatory EBV+ follicular dendritic cell sarcoma lehinedir.

Moleküler özellikler

FDCS için patognomonik bir fusion veya tek bir tanımlayıcı mutasyon yoktur. Moleküler çalışmaların ortak çizgisi, NF-κB sinyalinin negatif düzenleyicileri ile hücre döngüsü/tümör baskılayıcı genlerde kayıp olmasıdır.

  • 13 olguluk hedefli dizileme çalışmasında NF-κB negatif düzenleyicilerini etkileyen loss-of-function değişiklikleri 5 olguda; hücre döngüsü düzenleyici gen değişiklikleri 4 olguda saptanmıştır. NFKBIA, CYLD, CDKN2A ve RB1 öne çıkan genlerdir.
  • Copy-number çalışmasında geniş kromozomal kayıplar ve CDKN2A, RB1, BIRC3 ve CYLD homozigot delesyonları gösterilmiştir; bu bulgular tümör baskılayıcı kaybı ağırlıklı bir biyolojiyi destekler.
  • 2025 tarihli seride NFKBIA loss-of-function değişikliği 5/13 olguda bulunmuş ve yalnız baskın epithelioid morfolojili olgularda görülmüştür. Bu ilişki küçük bir kohorta dayanır ve tek başına bir morfolojik alt tip tanımlamaz.
  • Aynı seride recurrent oncogenic fusion veya microsatellite instability gösterilmemiş; TP53 değişiklikleri yüksek proliferasyonlu iki epithelioid olguda saptanmıştır.

BRAF V600E bazı küçük tarihsel serilerde bildirilmiş olsa da doğrulayıcı çalışmalar tutarlı değildir ve conventional FDCS’nin tanımlayıcı özelliği sayılmaz. Hematopoietik kökenli histiocytic/dendritic cell sarcomalarının aksine MAPK yolak değişiklikleri conventional FDCS’de baskın moleküler imza değildir.

Ayırıcı tanı

Interdigitating dendritic cell sarcoma

Her iki tümör iğsi veya epithelioid hücreler ve lenfositik zemin gösterebilir. Interdigitating dendritic cell sarcoma çoğunlukla güçlü S100 pozitiftir; CD21, CD23, CD35, clusterin ve CXCL13 negatiftir. FDCS’de ise follicular dendritic cell paneli pozitiftir, S100 genellikle negatif veya fokaldir.

Inflammatory EBV+ follicular dendritic cell sarcoma

Yoğun lymphoplasmacytic infiltrasyon içinde seyrek, hafif atipili iğsi hücreler nedeniyle inflammatory pseudotumour, inflammatory myofibroblastic tumour veya IgG4-related disease ile karışabilir. Tanının merkezinde neoplastik hücrelerde EBER pozitifliği ve en azından fokal follicular dendritic cell marker ekspresyonu bulunur. Conventional FDCS’de EBER beklenmez.

Castleman disease ve reaktif follicular dendritic cell proliferasyonları

Hyaline vascular/unicentric Castleman disease içinde genişlemiş veya displastik FDC ağları görülebilir ve nadiren FDCS ile birliktelik bildirilmiştir. Reaktif veya displastik ağlar folikül mimarisiyle sınırlıdır; kitle oluşturan, destrüktif, monomorfik iğsi/epithelioid proliferasyon ve belirgin atipi FDCS lehinedir. CD21/CD23/CD35 pozitif rezidüel normal foliküller tümör hücresi pozitifliği sanılmamalıdır.

Gastrointestinal stromal tumour

İntraabdominal FDCS, fasiküler iğsi hücre yapısıyla Gastrointestinal stromal tumour’u taklit edebilir. DOG1 ve CD117 ekspresyonu GIST’i; CD21/CD23/CD35, clusterin ve CXCL13 ekspresyonu FDCS’yi destekler. CD34 tek başına ayırıcı değildir.

Solitary fibrous tumour

Patternless mimari ve staghorn damarlar örtüşebilir. Solitary fibrous tumour’da nükleer STAT6 ve CD34 tipiktir; follicular dendritic cell belirteçleri negatiftir. FDCS’deki serpiştirilmiş küçük lenfositler ve girdapsı büyüme yardımcı morfolojik ipuçlarıdır.

Sarcomatoid carcinoma ve thymoma

Cytokeratin ve p63/p40 ekspresyonu epithelial neoplazileri destekler. Thymoma-benzeri FDCS’de tümör arasındaki TdT pozitif immatür T hücreleri yanıltıcı olabilir; ancak thymic epithelial hücrelerde güçlü cytokeratin ağı ve p63/p40, FDCS’de ise follicular dendritic cell marker’ları bulunur.

Meningioma

Özellikle extranodal baş-boyun yerleşiminde girdapsı mimari, EMA ve SSTR2A ekspresyonu örtüşebilir. Meningioma’da somatostatin receptor ekspresyonuna rağmen CD21/CD23/CD35 ve CXCL13 beklenmez; anatomik-radyolojik ilişki ve gerektiğinde PR değerlendirmesi yardımcıdır.

Malignant melanoma ve nerve sheath tumours

S100 ve SOX10’un diffüz ekspresyonu melanoma veya nerve sheath kökenini destekler. FDCS genellikle bu belirteçleri göstermez ve follicular dendritic cell paneliyle doğrulanır. Yalnız S100 negatifliği melanoma ya da Malignant peripheral nerve sheath tumour’u dışlamak için yeterli değildir.

Lymphoma ve TFH-type T-cell lymphoma

Lenfositten zengin FDCS, Hodgkin lymphoma veya large B-cell lymphoma gibi görünebilir. Tümör hücrelerinde PAX5, CD20, OCT2, CD30 ve diğer lymphoid marker’ların dağılımı değerlendirilmelidir. TFH-type T-cell lymphoma’da CD21/CD23 FDC ağını genişlemiş halde gösterebilir; ancak neoplastik hücreler FDC değil, PD-1/ICOS/CXCL13/BCL6 gibi TFH marker’larını taşıyan atipik T hücreleridir.

Dedifferentiated liposarcoma

Retroperitoneal FDCS’de MDM2 immunoreactivity veya nadir MDM2 amplification tanısal tuzak olabilir. Dedifferentiated liposarcoma için morfolojik lipogenic komponent, CDK4/MDM2 paterni ve yüksek düzey amplification araştırılır; FDCS tanısı follicular dendritic cell marker’larının gerçek neoplastik hücrelerde gösterilmesini gerektirir.

Tanısal tuzaklar

  • Tek bir FDC marker’ına güvenmek: CD21, CD23 veya CD35’in her biri fokal ya da negatif olabilir; en az iki klasik marker ile clusterin/CXCL13 gibi destekleyiciler birlikte kullanılmalıdır.
  • Rezidüel folikül ağını tümör pozitifliği sanmak: Boyanmanın morfolojik olarak neoplastik hücrelere ait olduğu doğrulanmalıdır.
  • Lymphocyte-rich veya folliculocentric paterni lymphoma kabul etmek: Aradaki iğsi/epithelioid stromal hücre popülasyonu ayrıca incelenmelidir.
  • SSTR2A pozitifliğiyle meningioma veya neuroendocrine tümör tanısına gitmek: SSTR2A FDCS’de de pozitif olabilir.
  • L1CAM’i özgül marker gibi kullanmak: Yeni ve destekleyici bir bulgudur; daha geniş bağımsız serilerle validasyon gerektirir.
  • EBER sonucunu bağlamdan koparmak: Conventional FDCS genellikle EBER negatiftir; EBER pozitif inflammatory tümör ayrı WHO antitesidir.
  • High-grade alanda antigen kaybını tanı dışlayıcı saymak: Düşük dereceli alanlar veya önceki materyal daha belirgin FDC phenotype gösterebilir.
  • BRAF sonucuna aşırı anlam yüklemek: BRAF V600E pozitifliği veya negatifliği conventional FDCS için tanımlayıcı değildir.
  • MDM2 pozitifliğini otomatik olarak Dedifferentiated liposarcoma kabul etmek: Morfoloji, anatomik yerleşim, amplification düzeyi ve FDC paneli birlikte değerlendirilmelidir.
  • Moleküler araştırma bulgusunu WHO kriteri gibi sunmak: NFKBIA/NF-κB değişiklikleri biyolojik destek sağlar, ancak bugün için zorunlu tanı kriteri değildir.

Kaynaklar

  1. WHO Classification of Tumours: Haematolymphoid Tumours, 5th edition, Volume 11. International Agency for Research on Cancer, 2024. ISBN 978-92-832-4520-9. IARC yayını · Resmî sınıflandırma yapısı
  2. Schelbert S, et al. Morphological, immunohistochemical and molecular analysis of follicular dendritic cell sarcomas: L1CAM as a new diagnostic marker. Histopathology. 2025;87(2):258-269. PMID: 40289262. DOI: 10.1111/his.15458. PubMed · DOI
  3. Chen YP, et al. Distinct subgroups of follicular dendritic cell sarcoma: insights from clinical, histologic and immunophenotypic characterization. Virchows Archiv. 2026. PMID: 42043516. DOI: 10.1007/s00428-026-04518-x. PubMed · DOI
  4. Griffin GK, et al. Targeted genomic sequencing of follicular dendritic cell sarcoma reveals recurrent alterations in NF-κB regulatory genes. Modern Pathology. 2016;29(1):67-74. PMID: 26564005. DOI: 10.1038/modpathol.2015.130. PubMed · DOI
  5. Andersen EF, et al. Genomic analysis of follicular dendritic cell sarcoma by molecular inversion probe array reveals tumor suppressor-driven biology. Modern Pathology. 2017;30(9):1321-1334. PMID: 28621320. DOI: 10.1038/modpathol.2017.34. PubMed · DOI
  6. Facchetti F, Simbeni M, Lorenzi L. Follicular dendritic cell sarcoma. Pathologica. 2021;113(5):316-329. PMID: 34837090. DOI: 10.32074/1591-951X-331. PubMed · DOI
  7. Agaimy A, et al. Follicular dendritic cell sarcoma: clinicopathologic study of 15 cases with emphasis on novel expression of MDM2, somatostatin receptor 2A, and PD-L1. Annals of Diagnostic Pathology. 2016;23:21-28. PMID: 27402219. DOI: 10.1016/j.anndiagpath.2016.05.003. PubMed · DOI

Bu yazı bireysel yorum ve eğitim amaçlıdır; tanı veya raporlama amacıyla kullanılamaz.