Tanısal Yaklaşım

105. Interdigitating dendritic cell sarcoma. S100 pozitif, CD1a/CD207 ve follicular dendritic cell belirteçleri negatif pleomorfik dendritic hücre neoplazisidir.

Yaklaşık 7 dakika

Interdigitating dendritic cell sarcoma (IDCS), antijen sunan interdigitating dendritic hücrelerin morfolojik ve immunophenotypic özelliklerini taşıyan, son derece nadir ve malign bir hematopoietik neoplazidir. En sık lenf nodlarında görülmekle birlikte deri, baş-boyun bölgesi, akciğer, gastrointestinal sistem, karaciğer ve dalak gibi ekstranodal alanlarda da gelişebilir. Klinik seyir lokalize ve cerrahi olarak çıkarılabilir hastalıktan hızlı ilerleyen dissemine hastalığa kadar değişir.

WHO Classification of Tumours: Haematolymphoid Tumours, 5th edition, IDCS’yi interdigitating dendritic cell neoplasms grubunda, Indeterminate dendritic cell tumour ile birlikte sınıflandırır. Doğrudan doğrulanmış resmî bir WHO 5. ve 6. edisyon farkı bulunmadığından burada bir edisyon değişikliği ileri sürülmemiştir.

Morfoloji

Lenf nodunda normal mimari genellikle kısmen veya tamamen silinir. Tümör; diffüz tabakalar, kısa fasiküller, storiform-benzeri alanlar veya girdapsı düzen oluşturan iğsi, oval ya da epithelioid hücrelerden meydana gelir. Neoplastik hücreler bol, soluk-eozinofilik sitoplazmalı; düzensiz konturlu, girintili, oluklu veya kıvrımlı çekirdekli ve çoğu kez belirgin nükleollüdür. Hücre sınırlarının belirsizliği ve birbirine geçen sitoplazmik uzantılar “interdigitating” görünümü oluşturabilir.

Sitolojik atipi değişkendir; belirgin pleomorfizm, multinükleer hücreler, yüksek mitotik aktivite ve nekroz özellikle yüksek dereceli alanlarda görülebilir. Arka planda küçük lenfositler, plazma hücreleri ve daha az sayıda histiocyte bulunabilir. Tümör hücrelerinin arasına dağılmış küçük T hücreleri fizyolojik interdigitating dendritic hücre–T hücre ilişkisini taklit edebilir; ancak bu görünüm tanı için özgül değildir.

Elektron mikroskopisinde uzun, birbiriyle iç içe geçen sitoplazmik uzantılar görülebilir; desmozomlar ve Birbeck granülleri beklenmez. Güncel pratikte ultrastrüktürel inceleme çoğunlukla gerekli değildir; tanı morfoloji, geniş immunohistochemistry paneli ve klinik-moleküler korelasyonla kurulur.

İHK ve moleküler özellikler

IDCS için tek başına hastalığa özgü bir belirteç yoktur. Klasik immunophenotype şu bileşenlerin birlikte değerlendirilmesine dayanır:

  • S100: Genellikle güçlü ve diffüz nükleer/sitoplazmik pozitiftir.
  • Vimentin, HLA-DR, fascin ve CD83: Sıklıkla pozitiftir; hiçbiri tek başına özgül değildir.
  • CD68, CD163, lysozyme, CD14 ve CD11c: Değişken ekspresyon gösterebilir. Bu belirteçler histiocytic farklılaşmayı destekleyebilir, fakat Histiocytic sarcoma ile ayrım sağlamaz.
  • CD1a ve CD207/langerin: Tipik olarak negatiftir.
  • CD21, CD23 ve CD35: Follicular dendritic cell belirteçleri tipik olarak negatiftir.
  • B- ve T-cell soy belirteçleri, MPO, cytokeratinler ve melanocytic belirteçler: Tanısal dışlama panelinin temel parçalarıdır.

S100 pozitifliğine rağmen SOX10, Melan-A ve HMB45 genellikle negatiftir. Bununla birlikte nadir olgularda beklenmedik fokal marker ekspresyonları bildirilmiştir; örneğin 2026 tarihli pulmoner seride bir olguda SOX10 ve bazı olgularda sınırlı CD35 ekspresyonu görülmüştür. Bu nedenle tanı, tek pozitif ya da tek negatif boya üzerinden kurulamaz.

IDCS’de tanımlayıcı tek bir genetik değişiklik yoktur. Histiocytic ve hematopoietik kökenli dendritic cell sarcomalarını birlikte inceleyen geniş hedefli dizileme çalışmasında MAPK yolak değişiklikleri bu grupta sık bulunmuş; BRAF, MAP2K1, NRAS, NF1 ve başka potansiyel hedeflenebilir değişiklikler gösterilmiştir. Ancak bu sonuçlar IDCS’ye özgü oranlar olarak yorumlanmamalıdır.

Dokuz primer pulmoner IDCS’yi whole-exome ve shallow whole-genome sequencing ile inceleyen 2026 çalışmasında ortak tek bir sürücü saptanmamış; yedi olguda kanserle ilişkili somatik mutasyonlar, ayrıca EGFR, MYC, ERBB2, BRAF amplifikasyonları ile MTAP, CDKN2A/CDKN2B, ATM, TP53, SMAD2/SMAD4 kayıpları gibi heterojen copy-number değişiklikleri gösterilmiştir. Üç olguda MTAP–CDKN2A–CDKN2B bölgesinde homozigot kayıp bulunması moleküler çeşitliliğin altını çizer. BRAF V600E ve V600 dışı BRAF değişiklikleri olgu düzeyinde bildirilmiştir; negatif BRAF testi IDCS’yi dışlamaz.

Bazı IDCS’ler Follicular lymphoma, Chronic lymphocytic leukaemia/Small lymphocytic lymphoma veya başka hematolojik neoplazilerle eş zamanlı ya da ardışık gelişir. Paylaşılan immunoglobulin rearrangement’ları, kromozomal değişiklikler veya somatik mutasyonlar bazı çiftlerde ortak klonal kökeni ve transdifferentiation olasılığını desteklemiştir. Bu ilişki tüm olgular için geçerli değildir; önceki hematolojik malignite öyküsü varsa iki tümör karşılaştırmalı olarak incelenmelidir.

Ayırıcı tanı

Malignant melanoma

S100 pozitif iğsi veya epithelioid tümörde en kritik taklitçidir. Melanoma genellikle SOX10, Melan-A ve/veya HMB45 ekspresyonu gösterir; IDCS’de bu belirteçler beklenmez. Ancak SOX10’un nadir IDCS olgularında pozitif olabileceği ve bazı melanomaların klasik melanocytic belirteçleri kaybedebileceği unutulmamalıdır. Geniş panel, morfoloji ve klinik öykü birlikte değerlendirilmelidir.

Histiocytic sarcoma

Her iki tümör S100, CD68, CD163 ve lysozyme açısından örtüşebilir. Histiocytic sarcoma genellikle daha belirgin histiocytic morfoloji, bol eozinofilik sitoplazma, hemophagocytosis ve güçlü CD163/lysozyme ekspresyonu gösterir; S100 daha değişkendir. IDCS’de belirgin dendritic uzantılar, güçlü S100 ve CD1a/CD207 negatifliği destekleyicidir. Ancak sınır olgularda keskin bir immunophenotypic eşik yoktur; güncel konsensus geniş bir myeloid/histiocytic, dendritic, lymphoid, epithelial ve melanocytic panel önermektedir.

Langerhans cell sarcoma

Langerhans cell sarcoma belirgin atipili olsa da CD1a ve CD207/langerin pozitiftir. IDCS bu iki belirteci tipik olarak göstermez. Çekirdek olukları ve S100 pozitifliği iki antitede de bulunabileceğinden yalnız morfoloji yeterli değildir.

Indeterminate dendritic cell tumour

Indeterminate dendritic cell tumour CD1a pozitif, CD207/langerin negatiftir ve çoğunlukla deride, daha monomorfik ve düşük dereceli hücrelerle seyreder. IDCS tipik olarak CD1a negatiftir; daha belirgin atipi, mitoz ve destrüktif büyüme gösterir.

Follicular dendritic cell sarcoma

Follicular dendritic cell sarcoma iğsi hücreli ve girdapsı görünümüyle IDCS’yi taklit edebilir; ancak CD21, CD23, CD35, clusterin, CXCL13 ve podoplanin/D2-40 ekspresyonu follicular dendritic cell soyunu destekler. IDCS’de bu panel tipik olarak negatiftir. Dalak veya karaciğerde inflamatuvar pseudotumour-benzeri görünüm varsa EBV-encoded RNA in situ hybridization ayrıca değerlidir.

Myeloid sarcoma ve diğer hematolymphoid neoplaziler

Myeloid sarcoma MPO, CD34, CD117, lysozyme ve myeloid belirteçlerle değerlendirilmelidir. Anaplastic large cell lymphoma CD30, ALK ve T-cell belirteçleriyle; Blastic plasmacytoid dendritic cell neoplasm ise CD4, CD56, CD123, TCF4 ve TCL1 ile ayrılır. IDCS’de CD45 değişken olabildiğinden negatif CD45 hematopoietik kökeni tek başına dışlamaz.

Sarcomatoid carcinoma ve iğsi hücreli sarcomalar

Özellikle akciğer, baş-boyun ve gastrointestinal yerleşimlerde Sarcomatoid carcinoma güçlü bir taklitçidir. Geniş spektrum cytokeratinler ve epithelial belirteçler kullanılmalıdır. Fokal tek bir cytokeratin boyanması, diğer bulgularla uyumsuzsa tek başına carcinoma tanısı için yeterli değildir. Malignant peripheral nerve sheath tumour ve diğer sinir kılıfı tümörlerinde SOX10/S100 paterni, anatomik ilişki ve gerektiğinde H3K27me3 değerlendirmesi yardımcıdır.

Tanısal tuzaklar

  • S100 pozitif iğsi hücreli tümörü doğrudan melanoma kabul etmek: SOX10, Melan-A ve HMB45 ile birlikte hematopoietik/dendritic panel çalışılmalıdır.
  • CD68 veya CD163 pozitifliğini Histiocytic sarcoma için yeterli saymak: Bu belirteçler IDCS’de değişken olarak görülebilir.
  • CD1a ve CD207/langerin çalışmadan dendritic cell sarcoma alt tipini belirlemek: Langerhans cell sarcoma ve Indeterminate dendritic cell tumour bu eksende ayrılır.
  • CD21, CD23 ve CD35 panelini atlamak: Follicular dendritic cell sarcoma dışlanmadan IDCS tanısı güvenilir değildir.
  • Tek bir beklenmedik fokal boyayı mutlak dışlama ölçütü yapmak: Nadir SOX10, CD35 veya cytokeratin ekspresyonları bildirilmiştir; dağılım, yoğunluk ve diğer marker’lar birlikte yorumlanmalıdır.
  • Küçük biyopside yalnız nekroz veya inflamatuvar zemini örneklemek: Pleomorfik dendritic hücreler seyrekse yeni ve daha geniş örnek gerekebilir.
  • BRAF V600E negatifliğini tanı dışlayıcı kabul etmek: IDCS heterojen bir moleküler gruptur ve tanımlayıcı tek bir sürücü yoktur.
  • Önceki lymphoma veya myeloid neoplaziyi bağımsız bir öykü olarak görmek: Bazı olgularda ortak klonal köken ve transdifferentiation gösterilmiştir.
  • Primer ekstranodal IDCS demeden önce metastazı dışlamamak: Özellikle akciğer, karaciğer ve deride tam klinik-radyolojik evreleme gerekir.
  • WHO sınıflamasını araştırma düzeyindeki önerilerle karıştırmak: “Malignant histiocytic neoplasm” çerçevesi güncel uzman konsensusunda kullanılsa da resmî WHO antite adı Interdigitating dendritic cell sarcoma olarak korunmaktadır.

Kaynaklar

  1. WHO Classification of Tumours: Haematolymphoid Tumours, 5th edition, Volume 11. International Agency for Research on Cancer, 2024. ISBN 978-92-832-4520-9. IARC yayını · Resmî sınıflandırma yapısı
  2. Goyal G, et al. Consensus recommendations for malignant histiocytic neoplasms (histiocytic, Langerhans, and interdigitating dendritic cell sarcomas). Blood. 2026;148(3):275-288. PMID: 41915766. DOI: 10.1182/blood.2026033049. PubMed · DOI
  3. Ermakov MS, et al. Genetic analysis of primary lung interdigitating dendritic cell sarcomas. The Journal of Pathology. 2026;269(4-5):387-398. PMID: 42092301. DOI: 10.1002/path.70066. PubMed · DOI
  4. Riemma C, et al. Comprehensive Genomic Profiling of Relapsed Interdigitating Dendritic Cell Sarcoma Reveals Novel Molecular Insights in a Patient Achieving Durable Remission After Autologous Stem Cell Transplantation. International Journal of Molecular Sciences. 2026;27(21):9474. PMID: 43027726. DOI: 10.3390/ijms27219474. PubMed · DOI
  5. Massoth LR, et al. Histiocytic and Dendritic Cell Sarcomas of Hematopoietic Origin Share Targetable Genomic Alterations Distinct from Follicular Dendritic Cell Sarcoma. The Oncologist. 2021;26(7):e1263-e1272. PMID: 33904632. DOI: 10.1002/onco.13801. PubMed · DOI
  6. Xue T, et al. Interdigitating dendritic cell sarcoma: Clinicopathologic study of 8 cases with review of the literature. Annals of Diagnostic Pathology. 2018;34:155-160. PMID: 29660568. DOI: 10.1016/j.anndiagpath.2018.03.008. PubMed · DOI
  7. Muhammed A, et al. New insights inside the interdigitating dendritic cell sarcoma-pooled analysis and review of literature. Annals of Hematology. 2019;98(12):2641-2651. PMID: 31741033. DOI: 10.1007/s00277-019-03824-6. PubMed · DOI

Bu yazı bireysel yorum ve eğitim amaçlıdır; tanı veya raporlama amacıyla kullanılamaz.