Tanısal Yaklaşım

104. Indeterminate dendritic cell tumour. CD1a pozitif ve CD207/langerin negatif Langerhans-benzeri dendritic hücre proliferasyonudur.

Yaklaşık 5 dakika

Indeterminate dendritic cell tumour (IDCT), çoğunlukla deriyi tutan, nadir bir dendritic hücre neoplazisidir. Tarihsel literatürde indeterminate cell histiocytosis ve indeterminate dendritic cell histiocytosis adları da kullanılmıştır. Langerhans hücrelerine morfolojik ve immunophenotypic benzerlik gösterir; ancak CD207/langerin ekspresyonunun ve Birbeck granüllerinin bulunmaması ayırt edici özelliğidir. Olguların çoğu erişkinlerde, tek veya çok sayıda kırmızı-kahverengi papül ya da nodül biçiminde ve yalnızca deride görülür; çocukluk çağı, ekstrakutan ve klinik olarak agresif örnekler de bildirilmiştir.

WHO Classification of Tumours: Haematolymphoid Tumours, 5th edition, IDCT’yi interdigitating dendritic cell neoplasms başlığı altında sınıflandırır. Doğrudan doğrulanmış resmî bir 5. ve 6. edisyon farkı bulunmadığından burada bir edisyon değişikliği ileri sürülmemiştir.

Morfoloji

Lezyon genellikle dermiste yerleşen, nodüler, diffüz veya perivasküler yoğunlaşmalar gösterebilen histiocytoid/dendritic hücre infiltrasyonudur. Epidermotropizm çoğu olguda belirgin değildir; ancak küçük intraepidermal odaklar görülebilir. Bu nedenle epidermotropizmin varlığı tek başına Langerhans cell histiocytosis (LCH) lehine kabul edilmemelidir.

Neoplastik hücreler orta büyüklükte; oval, girintili, böbreksi veya longitudinal oluklu çekirdekli ve soluk-eozinofilik sitoplazmalıdır. Nükleer atipi çoğunlukla hafif, mitotik aktivite düşüktür. Multinükleer hücreler, iğsi değişim veya daha belirgin pleomorfizm bazı örneklerde izlenebilir. Eşlik eden lenfositler değişkendir; eozinofiller LCH’ye göre genellikle azdır, fakat tamamen yok olmaları gerekmez. Morfolojik spektrum geniş olduğundan tanı yalnızca hematoksilen-eozin görünümüne dayandırılmamalıdır.

İHK ve moleküler özellikler

Tanısal immunophenotype’ın çekirdeği CD1a pozitifliği ile CD207/langerin negatifliğinin birlikte gösterilmesidir. S100 çoğu klasik olguda pozitiftir; ancak güncel seriler S100 ekspresyonunun değişken olabileceğini göstermiştir. CD68 değişken, PU.1 genellikle diffüz pozitiftir; CD163 neoplastik hücrelerde çoğunlukla negatiftir veya çok sınırlıdır. CD163 pozitif eşlikçi makrofajlar neoplastik hücrelerle karıştırılmamalıdır. Cyclin D1 ekspresyonu değişken olabilir ve tek başına sınıflandırıcı değildir.

Elektron mikroskopisinde Birbeck granüllerinin bulunmaması tarihsel tanımın parçasıdır; güncel pratikte uygun iç kontrol içeren CD207/langerin immunohistochemistry çoğu olguda daha erişilebilir ayrımı sağlar.

Moleküler bulgular IDCT’nin klonal bir neoplazi olduğunu destekler. 2025’te yayımlanan, merkezî patoloji incelemesi yapılmış 12 olguluk seride 4 olguda ETV3::NCOA2 füzyonu, diğer 8 olguda KRAS, NRAS, BRAF veya MAP2K1 gibi MAPK yolak değişiklikleri saptanmıştır. Bu küçük ve seçilmiş kohorttan evrensel sıklık çıkarılamaz. Özellikle BRAF değişiklikleri yalnızca BRAF V600E ile sınırlı değildir. ETV3::NCOA2 füzyonunun gösterilmesi tanıyı güçlü biçimde destekler; ancak füzyon-negatif iyi belgelenmiş olgular bulunduğundan negatif sonuç tanıyı dışlamaz.

Aynı hastadaki ayrı lezyonlarda ortak değişikliklerin gösterilmesi çok odaklı hastalığın klonal niteliğini destekler. Bazı erişkinlerde eşlik eden myeloid neoplaziyle, özellikle chronic myelomonocytic leukaemia ile ortak mutasyonlar saptanmıştır. Bu bulgu her birlikteliğin aynı klondan geliştiği anlamına gelmez; karşılaştırmalı moleküler inceleme gerektiğini gösterir.

Ayırıcı tanı

Langerhans cell histiocytosis

En önemli ayırıcı tanıdır. Her iki lezyon CD1a ve S100 ekspresyonu gösterebilir, çekirdek olukları içerebilir. LCH’de CD207/langerin pozitiftir; IDCT’de negatiftir. Eozinofilden zengin zemin LCH’yi destekler, ancak tek başına belirleyici değildir. BRAF V600E negatifliği de LCH’yi dışlamaz ve IDCT’yi kanıtlamaz.

Interdigitating dendritic cell sarcoma

Interdigitating dendritic cell sarcoma çoğunlukla S100 pozitiftir; fakat genellikle CD1a negatiftir ve belirgin sitolojik atipi, pleomorfizm, nekroz veya artmış mitotik aktivite gösterebilir. Buna karşılık klasik IDCT daha monomorfik ve CD1a pozitiftir. Belirgin atipili veya hızla ilerleyen olgularda küçük biyopsiyle “IDCT” tanısına acele edilmemelidir.

Rosai-Dorfman disease

Rosai-Dorfman disease S100 pozitif olabilir; emperipolesis, histiocytic morfoloji, OCT2/cyclin D1 ekspresyonu ve CD1a negatifliği ayrımda yardımcıdır. Cyclin D1’in IDCT’de de görülebilmesi bu belirtecin tek başına kullanılmaması gerektiğini vurgular.

Juvenile xanthogranuloma ailesi ve reticulohistiocytoma

Bu lezyonlar sıklıkla CD68, CD163 ve factor XIIIa ekspresyonu gösterir; neoplastik hücreler genellikle CD1a ve S100 negatiftir. Bununla birlikte bir reticulohistiocytoma çevresinde az sayıda reaktif CD1a pozitif hücre bulunabilir. Boyanmanın lezyonun baskın hücre popülasyonunda olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Melanocytic ve myeloid neoplaziler

S100 pozitifliği nedeniyle melanoma ayırıcı tanıya girebilir; SOX10, Melan-A ve HMB45 paneli ile birlikte morfoloji değerlendirilmelidir. Myeloid/monocytic deri infiltrasyonlarında MPO, lysozyme, CD14, CD33, CD68 ve CD163 yararlı olabilir. Eşlik eden myeloid neoplazi olasılığı klinik, periferik kan ve kemik iliği bulgularıyla araştırılmalıdır.

Blastic plasmacytoid dendritic cell neoplasm

CD4, CD56, CD123, TCF4 ve TCL1 ekspresyonu ile karakterizedir; tipik olarak CD1a ve S100 göstermez. Sınırlı doku içeren olgularda geniş panel, soy atamasını tek belirtece dayandırmaktan daha güvenlidir.

Tanısal tuzaklar

  • CD1a ve S100 pozitifliğini otomatik olarak LCH kabul etmek: CD207/langerin mutlaka değerlendirilmelidir.
  • Langerin negatifliğini iç kontrol olmadan yorumlamak: Epidermal Langerhans hücreleri veya başka uygun bir iç kontrol görülmelidir.
  • S100 negatifliğini dışlayıcı saymak: Güncel moleküler seri S100-negatif IDCT örnekleri bulunduğunu göstermiştir.
  • Az sayıdaki reaktif CD1a pozitif hücreyi neoplazi sanmak: Baskın hücre popülasyonu, dağılım ve moleküler bulgular birlikte ele alınmalıdır.
  • CD163 pozitif arka plan makrofajlarını tümör hücresi olarak değerlendirmek: Morfolojiyle bire bir korelasyon yapılmalıdır.
  • ETV3::NCOA2 negatifliğini dışlayıcı kabul etmek: Füzyon yalnızca bir alt grupta saptanır; alternatif MAPK değişiklikleri olabilir.
  • Sadece BRAF V600E çalışmak: BRAF’ın V600 dışı değişiklikleri ve diğer MAPK yolak genleri gözden kaçabilir.
  • Eşlik eden hematolojik neoplaziyi göz ardı etmek: Özellikle erişkin ve multifokal olgularda klinik ve hematolojik değerlendirme önemlidir.
  • Eski “indeterminate cell histiocytosis” serilerindeki tüm olguları eşdeğer kabul etmek: Tarihsel kohortlar immunophenotypic ve moleküler açıdan heterojendir; güncel tanı CD1a/langerin ekseni ve klinik-moleküler korelasyonla kurulmalıdır.

Kaynaklar

  1. WHO Classification of Tumours: Haematolymphoid Tumours, 5th edition, Volume 11. International Agency for Research on Cancer, 2024. ISBN 978-92-832-4520-9. IARC yayını · Resmî sınıflandırma yapısı
  2. Kemps PG, et al. Recurrent ETV3::NCOA2 fusions and MAPK pathway mutations in indeterminate dendritic cell histiocytosis. Blood Advances. 2025;9(3):439-444. PMID: 39361730. DOI: 10.1182/bloodadvances.2024013696. PubMed · DOI
  3. Davick JJ, Kim J, Wick MR, Gru AA. Indeterminate Dendritic Cell Tumor: A Report of Two New Cases Lacking the ETV3-NCOA2 Translocation and a Literature Review. American Journal of Dermatopathology. 2018;40(10):736-748. PMID: 29877893. DOI: 10.1097/DAD.0000000000001191. PubMed · DOI
  4. Horna P, et al. Indeterminate dendritic cell neoplasm of the skin: A 2-case report and review of the literature. Journal of Cutaneous Pathology. 2017;44(11):958-963. PMID: 28880462. DOI: 10.1111/cup.13017. PubMed · DOI
  5. Zanella S, Berti E, Bonometti A. Indeterminate cell histiocytosis: A systematic review of the literature with a comprehensive revision of clinical, histopathological, and molecular features. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2023;37(7):1298-1313. PMID: 37016977. DOI: 10.1111/jdv.19095. PubMed · DOI

Bu yazı bireysel yorum ve eğitim amaçlıdır; tanı veya raporlama amacıyla kullanılamaz.