Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 2026 yılı itibarıyla Sindirim Sistemi Tümörleri Sınıflaması'nın 6. Edisyonunu (Beta versiyonuyla) yayınladı. Bu güncelleme, sadece bir "isim değişikliği" değil; moleküler onkolojinin mikroskop altına tam anlamıyla yerleştiği yapısal bir devrim niteliğinde.
Peki, patoloji raporlarında ve tedavi protokollerinde neler değişiyor? İşte öne çıkan başlıklar:
Yapısal Reorganizasyon: Anatomik ve Sistematik Ayrım
Yeni edisyon, bölümleri daha sistematik bir hale getirdi. Epitelyal tümörler anatomik bölgelere (özofagus, mide, kolon vb.) göre incelenirken; Nöroendokrin (NEN), Mezenkimal ve Hematolenfoid tümörler artık tüm sindirim sistemi için ortak, müstakil bölümlerde ele alınıyor. Bu, diğer organ sistemlerinin Blue Book'ları ile tam bir uyum sağlıyor.
Terminolojide "Amphicrine-like Carcinoma" (ALC) Kavramı
MiNEN (Mixed Neuroendocrine-Non-Neuroendocrine Neoplasm) kategorisi korunsa da, moleküler olarak daha karmaşık olan ve nöroendokrin/ekzokrin özelliklerin birbirine iyice geçtiği tümörler için "Amphicrine-like Carcinoma" kavramı tanımlandı. Bu, çift diferansiyasyon gösteren tümörlerin biyolojisini anlamak adına kritik bir adım.
Özofagus ve Midedeki Yenilikler
Epidermoid Metaplazi: Özofagusta artık resmi bir öncül lezyon olarak kabul ediliyor ve özellikle SCC (Skuamöz Hücreli Karsinom) riskiyle ilişkilendiriliyor.
Gastrik Displazi Konsolidasyonu: Midedeki farklı displazi türleri tek bir çatı altında birleştirildi. Artık "Pilorik Gland Adenomu" ve "Okzintik Gland Neoplazileri" çok daha net kriterlerle ayrılıyor.
İnce Bağırsak ve Ampulla Ayrımı
Eskiden tek bir başlık altında toplanan ince bağırsak tümörleri, klinik ve prognostik farklılıklar nedeniyle ikiye bölündü:
Duodenum ve Ampulla
Jejunum ve İleum
Bu ayrım, Whipple ameliyatı gibi cerrahi yaklaşımların ve tümör biyolojisinin farklılığını raporlara daha iyi yansıtacak.
Karaciğer ve Safra Yolları: İnce Detaylar
İntrahepatik Kolanjiyokarsinom (iCCA): "Small duct" (küçük kanal) ve "Large duct" (büyük kanal) alt tipleri artık tamamen ayrı antite olarak kabul ediliyor. Bu iki tipin genetik sürücüleri (FGFR2 fusions vs. KRAS mutations) ve tedavi yanıtları birbirinden tamamen farklı.
shHCA: Hepatoselüler adenom sınıflamasına "Sonic Hedgehog" (shHCA) alt tipi resmi olarak eklendi.
Kolorektal Bölge ve Serrated Lezyonlar
Sessile Serrated Lesion (SSL): Tanı kriterleri basitleştirildi ve displazi varlığı "Low/High grade" olarak iki aşamalı sisteme çekildi.
İntramukozal Adenokarsinom: Kolonda bu tanımın kullanımı netleştirildi ve pT1 karsinomlarla olan sınırı daha belirgin hale getirildi.
İlk Kez Eklenen: Bilinmeyen Birincil Odaklı Karsinomlar (CUP)
Digestive Blue Book tarihinde ilk kez, Carcinoma of Unknown Primary (CUP) için özel bir bölüm açıldı. Karaciğerde veya peritonda saptanan ancak kaynağı bulunamayan tümörlerde, moleküler ve immünohistokimyasal profilleme ile "Gastrointestinal benzeri" CUP alt tiplerini ayırmak artık mümkün.
Sonuç
WHO 6. Edisyon, "morfoloji her şeydir" döneminden "morfoloji + moleküler + klinik" dönemine geçişi taçlandırıyor. Patologlar için daha fazla genetik test, onkologlar için ise daha spesifik hedefli tedaviler yolda.