WDT-UMP Nedir? Tiroidin Gri Zon Tümörlerine Tanıtıcı Bir Bakış
Tiroid nodülleri klinik pratikte oldukça sık karşılaşılan lezyonlardır. Bu nodüllerin büyük bölümü benign karakterde olsa da, bazı olgularda histopatolojik değerlendirme benign–malign ayrımını net biçimde yapmayı zorlaştırır. İşte bu “gri zon” lezyonlardan biri WDT-UMP olarak adlandırılır.
WDT-UMP, İngilizce adıyla Well-Differentiated Tumor of Uncertain Malignant Potential, Türkçeye “belirsiz malign potansiyelli iyi diferansiye tümör” şeklinde çevrilebilir. Tiroidin foliküler hücrelerinden köken alan, genellikle kapsüllü veya iyi sınırlı, foliküler paternli ve papiller tiroid karsinomunu düşündüren bazı nükleer özellikler taşıyan; ancak kesin malignite kriterlerini karşılamayan bir tümör grubudur.
WDT-UMP Neden Önemlidir?
WDT-UMP, klasik anlamda “benign” ya da “malign” kategorisine rahatlıkla yerleştirilemeyen bir tanıdır. Bu nedenle hem patologlar hem de klinisyenler açısından önemlidir.
Bu tanının doğru kullanılması:
- Gereksiz agresif tedavilerin önlenmesine,
- Hastanın düşük riskli / borderline tümör grubunda değerlendirilmesine,
- Uygun klinik izlem planının yapılmasına,
- Foliküler adenom, NIFTP, foliküler varyant papiller tiroid karsinomu ve foliküler tiroid karsinomu gibi lezyonlarla ayırıcı tanının doğru kurulmasına katkı sağlar.
WDT-UMP çoğu çalışmada indolent, yani yavaş seyirli ve düşük riskli bir lezyon olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte tanı mutlaka dikkatli histopatolojik inceleme ile konulmalı, özellikle invazyon ve metastaz varlığı titizlikle araştırılmalıdır.
WDT-UMP’nin Temel Histopatolojik Özellikleri
WDT-UMP tanısı esas olarak morfolojiye dayanır. İmmünohistokimyasal ve moleküler testler destekleyici olabilir; ancak tek başına tanı koydurucu değildir.
Başlıca özellikler şunlardır:
-
Foliküler paternli iyi diferansiye tümör yapısı
Tümör genellikle foliküler büyüme paterni gösterir. Mikrofoliküler, makrofoliküler veya solid/trabeküler alanlar izlenebilir.
-
Kapsüllü veya iyi sınırlı lezyon
WDT-UMP çoğunlukla enkapsüle ya da iyi sınırlı bir nodül olarak değerlendirilir.
-
Papiller tiroid karsinomu tipi nükleer değişiklikler
WDT-UMP’de papiller tiroid karsinomunu düşündüren bazı nükleer özellikler bulunabilir:
- Nükleer büyüme
- Nükleer ovalleşme veya uzama
- Kromatin berraklaşması
- Nükleer kalabalıklaşma
- Nükleer oluklar
Ancak bu bulgular genellikle tam gelişmiş, yaygın ve kesin papiller tiroid karsinomu nükleer özellikleri düzeyinde değildir.
-
Kesin nükleer psödoinklüzyonların olmaması
WDT-UMP’de şüpheli nükleer vakuoller görülebilir; ancak keskin sınırlı, belirgin ve tanısal nükleer psödoinklüzyonların bulunması papiller tiroid karsinomu lehine değerlendirilmelidir.
-
Kesin kapsül veya damar invazyonunun olmaması
WDT-UMP tanısı için kesin malign invazyon bulgusu olmamalıdır. Kapsül invazyonu veya vasküler invazyon kesin olarak gösterilirse tanı artık WDT-UMP olmaktan çıkar ve karsinom yönünde değerlendirilir.
-
Metastaz bulunmaması
Tanı anında lenf nodu ya da uzak metastaz varsa WDT-UMP tanısı kullanılmamalıdır. Metastaz biyolojik malign davranışı gösterdiği için olgu malign tiroid tümörü olarak yeniden değerlendirilmelidir.
WDT-UMP Tanı Kriterleri
WDT-UMP tanısı için genel olarak şu kriterler aranır:
- Foliküler paternli iyi diferansiye tiroid tümörü olması,
- Lezyonun kapsüllü veya iyi sınırlı olması,
- Papiller tiroid karsinomu tipi nükleer özelliklerin şüpheli, sınırlı veya fokal düzeyde bulunması,
- Kesin kapsül invazyonu olmaması,
- Kesin vasküler invazyon olmaması,
- Nekroz, yüksek mitotik aktivite veya yüksek dereceli özellikler bulunmaması,
- Lenf nodu veya uzak metastaz olmaması.
Bu kriterler nedeniyle WDT-UMP, “kesin benign” ya da “kesin malign” değil; borderline / uncertain malignant potential kategorisinde değerlendirilir.
WDT-UMP’de Sitoloji
İnce iğne aspirasyon biyopsisinde WDT-UMP için kesin tanı koymak genellikle mümkün değildir. Çünkü tanı büyük ölçüde kapsül ve invazyon değerlendirmesine dayanır; bu da sitolojik materyalde değerlendirilemez.
Sitolojide şu kategorilerle karşılaşılabilir:
- Bethesda III: Önemi belirsiz atipi / foliküler lezyon
- Bethesda IV: Foliküler neoplazi veya foliküler neoplazi şüphesi
- Daha nadiren Bethesda V veya VI benzeri yorumlar
Bu nedenle WDT-UMP çoğu zaman postoperatif histopatolojik inceleme ile tanınır.
Ayırıcı Tanı
WDT-UMP’nin ayırıcı tanısı özellikle foliküler paternli tiroid lezyonlarıyla yapılır.
1. Foliküler Adenom
Foliküler adenom benign bir neoplazidir. Kapsüllü foliküler paternli bir tümör olabilir; ancak papiller tiroid karsinomu tipi nükleer özellikler belirgin değildir.
WDT-UMP’den farkı:
PTC tipi nükleer değişiklikler yoktur veya tanısal düzeyde değildir.
2. FT-UMP
FT-UMP, yani foliküler tümör of uncertain malignant potential, WDT-UMP’ye benzer şekilde borderline bir lezyondur.
WDT-UMP’den farkı:
FT-UMP’de papiller tiroid karsinomu tipi nükleer özellikler belirgin değildir. Sorun daha çok kapsül veya damar invazyonunun şüpheli olmasıdır.
3. NIFTP
NIFTP, non-invaziv foliküler tiroid neoplazmı ve papiller benzeri nükleer özellikler taşıyan tümör anlamına gelir.
WDT-UMP’den farkı:
NIFTP’de papiller tiroid karsinomu tipi nükleer özellikler daha belirgindir ve belirlenmiş tanı kriterleri karşılanır. Ayrıca invazyon olmamalıdır.
4. Foliküler Varyant Papiller Tiroid Karsinomu
Foliküler varyant papiller tiroid karsinomu, foliküler büyüme paterni gösterir ancak papiller tiroid karsinomunun nükleer özelliklerini taşır.
WDT-UMP’den farkı:
Nükleer özellikler daha yaygın, belirgin ve tanısaldır. İnvazyon varsa malign tanı desteklenir.
5. Foliküler Tiroid Karsinomu
Foliküler tiroid karsinomu tanısı, papiller tiroid karsinomu nükleer özelliklerinden çok kapsül ve/veya damar invazyonu varlığına dayanır.
WDT-UMP’den farkı:
Kesin kapsül invazyonu veya vasküler invazyon vardır.
6. Klasik Papiller Tiroid Karsinomu
Klasik papiller tiroid karsinomunda papiller yapılar, tipik nükleer berraklaşma, nükleer oluklar, psödoinklüzyonlar ve bazen psammom cisimcikleri izlenebilir.
WDT-UMP’den farkı:
PTC nükleer özellikleri daha belirgin ve tanısaldır; ayrıca infiltratif büyüme veya metastaz bulunabilir.
İmmünohistokimyanın Rolü
WDT-UMP tanısında immünohistokimya yardımcı olabilir; ancak tanı her zaman morfolojik değerlendirme ile birlikte yapılmalıdır.
Sık kullanılan belirteçler:
- CK19
- HBME-1
- Galectin-3
- CD56
- P63
- Cyclin D1
WDT-UMP’de CK19, HBME-1 veya galectin-3 pozitifliği görülebilir. CD56 kaybı da bazı olgularda izlenebilir. Ancak bu belirteçlerin hiçbiri tek başına WDT-UMP ile papiller tiroid karsinomu veya foliküler adenom ayrımını kesin olarak yapamaz.
Bu nedenle immünohistokimya “tanıyı destekleyen” bir araçtır; tanının temeli histomorfolojidir.
Moleküler Bulgular
WDT-UMP’de RAS mutasyonları bazı olgularda bildirilebilir. Buna karşılık klasik papiller tiroid karsinomunda daha sık görülen BRAF V600E mutasyonu WDT-UMP’de genellikle beklenen bir bulgu değildir.
Moleküler testler, özellikle zor olgularda destekleyici bilgi sağlayabilir; ancak WDT-UMP tanısı için tek başına yeterli değildir.
Klinik Davranış ve Prognoz
WDT-UMP genellikle düşük riskli ve iyi prognozlu bir lezyon olarak kabul edilir. Çoğu olguda rekürrens veya metastaz beklenmez.
Bununla birlikte:
- Tanı dikkatli konulmalıdır.
- Tüm kapsül yeterli şekilde örneklenmelidir.
- Şüpheli invazyon alanları derin kesitlerle değerlendirilmelidir.
- Klinik ve patolojik korelasyon yapılmalıdır.
- Uygun aralıklarla takip önerilmelidir.
Metastaz varlığı durumunda WDT-UMP tanısı korunmamalı; olgu malign tiroid tümörü olarak yeniden sınıflandırılmalıdır.
Patoloji Raporunda Nelere Dikkat Edilmeli?
WDT-UMP tanısı verilen bir olguda raporda şu noktaların belirtilmesi yararlı olur:
- Tümör çapı
- Kapsül durumu
- Büyüme paterni
- PTC tipi nükleer özelliklerin derecesi ve yaygınlığı
- Kapsül invazyonu varlığı/yokluğu
- Vasküler invazyon varlığı/yokluğu
- Nekroz ve mitoz durumu
- Cerrahi sınırlar
- Ek nodül veya eşlik eden tiroid patolojisi
- Lenf nodu değerlendirmesi varsa sonucu
Özellikle “kesin invazyon yoktur” ve “metastaz saptanmamıştır” gibi ifadeler tanısal güven açısından önemlidir.
Sonuç
WDT-UMP, tiroid patolojisinde benign ve malign lezyonlar arasında yer alan önemli bir borderline tümör grubudur. Tanı, özellikle foliküler paternli, kapsüllü veya iyi sınırlı tiroid nodüllerinde, papiller tiroid karsinomu tipi nükleer özelliklerin tam tanısal eşik oluşturmadığı durumlarda gündeme gelir.
Bu tanının doğru kullanılması, hastaların gereksiz agresif tedavilerden korunmasına yardımcı olur. Ancak WDT-UMP tanısı verilirken invazyon ve metastaz mutlaka dışlanmalıdır. Çünkü kesin invazyon veya metastaz varlığında artık WDT-UMP’den değil, malign tiroid tümöründen söz edilmelidir.
WDT-UMP, patoloji pratiğinde dikkatli örnekleme, deneyimli morfolojik değerlendirme ve klinik korelasyon gerektiren bir tanıdır. Bu nedenle tanı sürecinde morfoloji temel alınmalı; immünohistokimya ve moleküler testler destekleyici araçlar olarak kullanılmalıdır.