Tükürük bezi ince iğne aspirasyonlarında (FNA) Milan Sistemi (MSRSGC) artık temel raporlama çerçevelerinden biri. Ancak sistemin ilk çalışmalarının çoğu yayma preparatlar üzerinden şekillenmişti. Güncel sitopatoloji pratiğinde ise hücre bloğu; immünohistokimya, FISH ve moleküler testler için giderek daha önemli bir materyal haline geliyor. Milan Sistemi'nin ikinci baskısı da görüntüleme ve yardımcı testlerin entegrasyonuna daha fazla vurgu yapıyor.
Aada Närhi ve arkadaşlarının 6 Ağustos 2026'da Diagnostic Cytopathology'de yayımlanan “Cell Blocks and the Milan System for Reporting Salivary Gland Cytopathology: A Meta-Analysis” çalışması, hücre bloğu kullanılan tükürük bezi FNA serilerini bir araya getirerek bu yaklaşımın Milan kategorileri ve malignite riski üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlıyor.
Hücre bloğunun asıl avantajı ne?
Hücre bloğu, aspirasyon materyalini FFPE doku benzeri bir formata dönüştürür. Böylece rutin sitomorfolojiye ek olarak:
- immünohistokimya,
- in situ hibridizasyon/FISH,
- gerektiğinde moleküler incelemeler
aynı materyal üzerinde uygulanabilir.
Bu özellikle tükürük bezi tümörlerinde önemlidir; çünkü pleomorfik adenom, bazaloid neoplaziler, onkositik lezyonlar, sekretuar karsinom, mukoepidermoid karsinom ve adenoid kistik karsinom gibi birçok antitede morfolojik örtüşme önemli bir sorundur. Hücre bloğunda yardımcı testlerin kullanımı, önceki çok merkezli çalışmalarda özellikle neoplastik ve malign Milan kategorilerinde tanısal katkı sağlamıştır.
Ama hücre bloğu her zaman avantaj değildir
Buradaki kritik nokta hücre bloğunun hazırlanmış olması değil, temsil edici ve yeterince hücresel olmasıdır.
Önceki prospektif verilerde tanıya katkı sağlamayan hücre bloklarının yetersiz veya yanlış negatif sitolojik sonuçlarla daha sık ilişkili olduğu gösterilmiştir. Başka bir deyişle, boş veya çok az hücre içeren bir hücre bloğu “ek test yapıldı ve negatif çıktı” şeklinde güven verici kabul edilmemelidir; bazen doğrudan örnekleme yetersizliğinin göstergesidir.
Bu mesaj rutin pratik açısından oldukça değerlidir:
Hücre bloğunun negatif olması ile hücre bloğunun tanısal materyal içermemesi aynı şey değildir.
Milan Sistemi açısından neden önemli?
Milan Sistemi'nin gücü yalnızca bir sitolojik isim vermesinde değil, her kategoriyi malignite riski (ROM) ile ilişkilendirmesindedir.
Hücre bloğu özellikle gri alan kategorilerinde yardımcı olabilir:
AUS (Milan III):
Sınırlı atipi veya yetersiz morfolojik özelliklerde yardımcı testlere zemin sağlar.
SUMP (Milan IVB):
Neoplazinin varlığı belli ancak benign/malign ayrımının yapılamadığı olgularda fenotipik veya moleküler karakterizasyon sağlayabilir.
Malignite açısından kuşkulu / malign (Milan V–VI):
Tümörün yalnızca malign olduğunun söylenmesi yerine histolojik alt tipe yaklaşılmasını sağlayabilir.
Bununla birlikte hücre bloğu, kötü örneklenmiş FNA'yı otomatik olarak iyi bir FNA'ya dönüştürmez.
Güncel yaklaşım: “yayma veya hücre bloğu” değil, entegre sitoloji
2026 tarihli Milan Sistemi ikinci baskısı odaklı bir Virchows Archiv derlemesi de aynı yöne işaret ediyor: güncel tükürük bezi sitolojisi artık yalnızca yayma preparatının değerlendirilmesinden ibaret görülmemeli. Görüntüleme, hedeflenmiş FNA, gerektiğinde ROSE, hücre bloğu ve seçilmiş immünohistokimyasal/moleküler testler birlikte düşünülmeli.
Özellikle füzyonla tanımlanan tümörlerde hücre bloğu çok değerli bir materyal olabilir. Örneğin ETV6-NTRK3, CRTC1-MAML2 veya MYB/MYBL1 ilişkili değişikliklerin araştırılması morfolojik olarak zor olguların sınıflandırılmasına katkıda bulunabilir.
Patolog İçin Temel Mesaj
Hücre bloğu Milan Sistemi'nin alternatifi değil, onu güçlendiren bir araçtır.
En büyük katkısı, sitomorfolojik olarak sınırda kalan olgularda yardımcı test yapılabilecek materyal sağlamasıdır. Buna karşılık yetersiz hücre bloğu tanısal güveni artırmaz ve örnekleme sorununu gizlememelidir.
Dolayısıyla tükürük bezi FNA'sında en değerli yaklaşım:
iyi örnekleme + morfoloji + Milan kategorisi + uygun hücre bloğu + hedeflenmiş yardımcı testler
şeklinde entegre bir değerlendirmedir.
Kaynak
Närhi A, Kalfert D, Lagerstam H, Kholová I.
Cell Blocks and the Milan System for Reporting Salivary Gland Cytopathology: A Meta-Analysis.
Diagnostic Cytopathology. 2026. Online ahead of print.
DOI: 10.1002/dc.70193
Açık makale bağlantısı:
https://doi.org/10.1002/dc.70193