TUR mu, HoLEP mi, ThuFLEP mi? Patolog Camda Ne Görür?
Prostat materyali bazen TUR-P, bazen HoLEP, bazen de ThuFLEP / TuFLEP adıyla gelir.
Ürolog için bunlar farklı tekniklerdir.
Patolog için ise çoğu zaman aynı sahneye çıkarlar:
Parçalanmış prostat dokusu.
Ama hikâye aynı değildir.
TUR-P: Prostatı çip çip tıraşlamak
Klasik TUR-P materyalinde prostat, üretra içinden küçük parçalar halinde rezeke edilir.
Patoloji kabına gelen şey genellikle:
- Küçük prostat çipleri
- Koter artefaktı
- Stromal-glandüler hiperplazi parçaları
- Bazen prostatit
- Bazen de sürpriz adenokarsinom
gibidir.
Yani TUR-P, biraz “prostatın içeriden rendelenmiş hali” gibi düşünülebilir.
HoLEP / ThuFLEP: Prostatı doğurtmak
HoLEP ve ThuFLEP’te mantık farklıdır.
Burada prostat adenomu klasik anlamda tıraşlanmaz.
Daha çok cerrahi planından sıyrılır, enüklee edilir.
Ürolojik tabirle adeta:
Prostat mesaneye doğurtulur.
Sonra bu büyük doku kitlesi mesane içinde morselatör ile parçalanır ve dışarı alınır.
Yani patolojiye geldiğinde yine parçalıdır.
Ama bu parçalar, klasik TUR-P çiplerinden ziyade, önce doğurtulmuş sonra parçalanmış prostat dokusudur.
HoLEP ile ThuFLEP farkı ne?
Temel fark kullanılan lazer tipidir.
- HoLEP: Holmium lazer
- ThuFLEP / TuFLEP: Thulium fiber lazer
Patolog açısından bu fark çoğu zaman camda büyük bir anlam taşımaz.
Çünkü ikisinin sonunda da gelen materyal şudur:
Lazer enükleasyon sonrası parçalanmış prostat dokusu
Patolog preparata bakarak ayırabilir mi?
Kısa cevap:
Güvenilir şekilde hayır.
Bazı ipuçları olabilir.
TUR-P’de daha küçük, daha koterize, daha “çip” tarzı parçalar görülebilir.
HoLEP/ThuFLEP’te daha geniş nodüler BPH alanları, morselasyona bağlı düzensiz parçalanma ve lazer/ısı artefaktı dikkati çekebilir.
Ama bunlar kesin değildir.
Çünkü HoLEP ve ThuFLEP materyali de dışarı çıkmadan önce parçalanır.
Sonuçta camda gördüğümüz şey çoğu zaman sadece şudur:
Parçalı prostat dokusu.
Lazer artefaktı tanı koydurur mu?
Lazer kullanılan materyallerde ısı etkisi görülebilir:
- Koagülasyon artefaktı
- Soluklaşmış epitel
- Nükleer detay kaybı
- Stromada hyalinize görünüm
- Kenarlarda ezilme/parçalanma
Ama benzer değişiklikler TUR-P koter etkisiyle de karışabilir.
Bu yüzden mikroskopta:
“Bu kesin HoLEP.”
demek genellikle fazla iddialıdır.
Daha doğrusu:
“Endoskopik cerrahiye bağlı parçalanma ve termal artefakt var.”
demektir.
Kabı da doğru seçelim, dokuyu da yaşatalım
Bu materyaller bazen oldukça hacimli gelir.
Özellikle HoLEP/ThuFLEP sonrası çıkan doku miktarı klasik küçük TUR çiplerinden çok daha fazla olabilir.
İşte burada küçük gibi görünen ama patoloji için büyük bir mesele başlar:
Doku uygun kaba konulmalı ve yeterli formol içinde gönderilmelidir.
İdrar kabını tıka basa prostat dokusuyla doldurup üzerine azıcık formol gezdirmek, maalesef “formole koyduk” anlamına gelmez.
Formolün dokuya nüfuz etmesi gerekir.
Kapta formol var ama doku sıkışmış, birbirine yapışmış, ortada hava yok, sıvı yok, hareket alanı yoksa sonuç bellidir:
Otoliz.
Sonra mikroskopta epitel dökülmüş, nükleer detay silinmiş, gland yapıları bozulmuş olur.
Patolog da cam başında “Bu doku ameliyattan mı çıktı, yaz sıcağında otobüs mü bekledi?” diye içinden geçirir.
Biraz sitem hakkımız olsun:
Prostatı güzelce doğurtuyorsunuz, sonra idrar kabında boğmayın.
Büyük materyal büyük kap ister.
Yeterli formol ister.
Doku-formol oranı uygun olmalıdır.
Patolojiye gönderilen materyal tanı için gönderiliyor; kavanoza sıkıştırılmış biyolojik turşu olarak değil.
Patolog için asıl mesele
Patolog için ameliyatın adı değil, materyalin içinde ne saklandığı önemlidir.
Bu parçaların arasında:
- Benign prostat hiperplazisi
- Akut/kronik prostatit
- Granülomatöz prostatit
- İnfarkt
- PIN
- İnsidental prostat adenokarsinomu
çıkabilir.
Özellikle HoLEP/ThuFLEP materyalleri bazen bol miktarda gelir.
Bu yüzden “çok parça, çok BPH” rahatlığına kapılmadan, küçük kanser odaklarına karşı dikkatli olmak gerekir.
Ama bunun için dokunun da bize sağlam ulaşması gerekir.
Otolize olmuş, sıkışmış, formolü içine alamamış materyalde patologun işi gereksiz yere zorlaşır.
Bazen sorun tanıda değil, tanıya gelene kadar dokunun başına gelenlerdedir.
Akılda kalacak cümle
TUR-P prostatı çip çip tıraşlar.
HoLEP ve ThuFLEP prostatı mesaneye doğurtur, sonra parçalar.
Ama patolog camda çoğu zaman sadece parçalanmış prostat dokusu görür.
Bir de küçük not:
Doğurtulan prostatı idrar kabında boğmayalım.
Bol doku, bol kap ve bol formol ister.
Teknik farklıdır.
Camdaki ayrım ise her zaman güvenilir değildir.