23–29 Ekim 2026 PubMed taramasının geriye dönük değerlendirmesinde, rutin patolojiye doğrudan veya gelecekte katkı sağlayabilecek bazı yayınlar öne çıkıyor.
Gliom tanısında uzman görüşü ve metilasyon analizi
130 hastalık retrospektif çalışmada genel patoloji değerlendirmesi, uzman nöropatoloji incelemesi ve DNA metilasyon sınıflandırması karşılaştırıldı.
Yüksek dereceli gliomların tanınmasında uzman nöropatolojik değerlendirmenin metilasyon temelli referans sınıflandırmayla uyumu daha yüksekti. Genel patoloji değerlendirmesinde bazı yüksek dereceli tümörler düşük dereceli veya tümör dışı lezyon olarak değerlendirilmişti.
Pratik mesaj: Özellikle morfoloji ile klinik-radyolojik bulgular örtüşmediğinde uzman konsültasyonu ve uygun moleküler sınıflandırma tanıyı değiştirebilir. Metilasyon analizinin de histoloji ve diğer moleküler bulgularla birlikte yorumlanması gerekir.
PMID: 42931851 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42931851/
Barrett özofagusunda Cytosponge sitolojisi
Prospektif, tek merkezli çalışmada 59 hasta değerlendirildi. Cytosponge ile alınan hücresel materyal, aynı seansta alınan endoskopik biyopsiyle karşılaştırıldı.
Yeterli eşleştirilmiş örneklerde displazi saptanmasına yönelik duyarlılık %76,5, özgüllük %92,6 olarak bildirildi. Örnek yetersizliği ve özellikle belirsiz displazi kategorisindeki olgular önemli sınırlılıklardı.
Pratik mesaj: Sitolojik örnekleme, seçilmiş hastalarda endoskopik izlemi yönlendirecek bir yardımcı seçenek olarak araştırılabilir. Negatif sonuç biyopsiye gereksinimi her durumda ortadan kaldırmaz.
PMID: 42928614 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42928614/
Timik tümörlerde küçük biyopsinin sınırları
Uluslararası uzman patoloji panelinin değerlendirildiği çalışmada konsültasyon sonrası olguların bir bölümünde histolojik alt tip değiştirildi. Biyopsi ile rezeksiyon alt tipleri arasındaki farklılık da dikkat çekiciydi.
Bu durum, timomaların heterojen yapısını ve sınırlı örneklemenin önemini gösteriyor.
Pratik mesaj: Timik epitelyal neoplazide küçük biyopsinin her zaman güvenilir alt tip belirlemeye uygun olmadığı unutulmamalıdır. Timoma–timik karsinom ayrımıyla ayrıntılı timoma alt tipinin belirlenmesi aynı kesinlik düzeyinde değildir.
PMID: 42913257 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42913257/
Oral epitel displazisinde derecelendirme
41 çalışmayı içeren sistematik derleme, üç basamaklı WHO derecelendirmesi ile ikili sistemi malign dönüşümü öngörme açısından karşılaştırdı.
İkili sistemin genel ayırt ediciliği biraz daha iyi görünse de orta dereceli displazi grubunun taşıdığı riskin tek bir düşük/yüksek derece ayrımıyla tam olarak ifade edilemeyebileceği vurgulandı.
Pratik mesaj: Derecelendirme sisteminin adı raporda açık olmalı; klinisyen farklı sistemlerdeki kategorileri doğrudan eşdeğer kabul etmemelidir. Histolojik derece, klinik risk değerlendirmesinin yalnızca bir bileşenidir.
PMID: 42947082 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42947082/
Endometrium karsinomunda yeni belirteç eklemek gerçekten faydalı mı?
Güncel bir derleme, moleküler sınıflandırmaya ek olarak ER, CTNNB1 ve kromozom 1q gibi belirteçlerin katkısını inceledi.
Bazı alt gruplarda prognostik ilişkiler bildirilse de yeni bir belirtecin mevcut risk modelinin performansını anlamlı biçimde artırdığı ve buna göre tedavi değiştirmenin hastaya yarar sağladığı aynı şey değildir.
Pratik mesaj: POLEmut, MMRd, p53abn ve NSMP ayrımı temel sınıflandırma çerçevesidir. Ek belirteçler ancak kanıt düzeyleri ve kullanım bağlamları açıkça belirtilerek değerlendirilmelidir.
PMID: 42941666 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42941666/
Jinekolojik tümörlerde metilasyon sınıflandırması
Yeni derleme, özellikle sınıflandırılması güç uterin mezenkimal ve kökeni belirsiz neoplazilerde DNA metilasyon profillemesinin potansiyelini ele alıyor.
Metilasyon örüntüleri bazı tanısal grupların ayrılmasına katkı sağlayabilse de jinekolojik tümörlere yönelik sınıflandırıcıların kapsamı henüz sınırlı.
Pratik mesaj: Metilasyon analizi, zor olgularda araştırma veya referans merkez düzeyinde yardımcı bir test olabilir. Tek başına bütün histomorfolojik ayırıcı tanının yerini almaz.
PMID: 42951388 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42951388/
Kolorektal karsinomda dijital görüntüden MSI tahmini
360 hastalık dijital patoloji araştırmasında, H&E görüntülerinden elde edilen özelliklerle MSI ilişkili bir kategori tahmin edildi. İç değerlendirmede iyi performans elde edilmesine karşın farklı veri bölümleri arasında belirgin performans kaybı gözlendi.
Pratik mesaj: Yapay zekâ destekli MSI ön taraması araştırma açısından umut vericidir; ancak klinik olarak doğrulanmış MMR immünohistokimyası veya moleküler MSI analizinin yerine geçmez.
PMID: 42938112 — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42938112/
Günün sonucu
Bu yayınlar üç ortak noktayı hatırlatıyor: örnekleme yeterliliği, testin doğrulanması ve tanısal kesinliğin doğru ifade edilmesi.
Yeni teknoloji tek başına doğru tanı anlamına gelmez. Uzman morfolojik değerlendirme, moleküler doğrulama ve klinik bağlam birlikte korunmalıdır.
Bu yazı özgün bir literatür sentezidir; yayınlardaki sonuçlar kanıt düzeylerinin ötesinde rutin uygulama önerisine dönüştürülmemiştir.