TIBI nedir?
Tumor Invasive Border Index — TIBI, kolorektal karsinomun en derin invazyon alanındaki büyüme biçimini sayısallaştırmak için geliştirilmiş yeni bir histomorfolojik ölçüttür.
Klasik olarak tümör sınırı:
- Ekspansif veya itici
- İnfiltratif
şeklinde tanımlanabilir. Ancak bu ayrım gözlemciler arasında her zaman yeterince tekrarlanabilir değildir.
TIBI, genel bir izlenim vermek yerine invaziv sınırdaki fibröz stroma ve yağ dokusunun alan içindeki oranını değerlendirir.
Nasıl değerlendirilir?
- Tümörün en derin invazyon gösterdiği kesit seçilir.
- En derin nokta merkez alınarak yaklaşık 4 mm çapında bir alan belirlenir.
- Bu alandaki:
- Tümör epiteli
- Fibröz stroma
- Yağ dokusu
- Ekstrasellüler müsin
tahmin edilir.
- Fibröz stroma ve yağ dokusunun toplam değerlendirme alanına oranı hesaplanır.
Basitleştirilmiş formül:
TIBI = (Fibröz stroma + yağ dokusu) / (Tümör epiteli + fibröz stroma + yağ dokusu + ekstrasellüler müsin)
Morfolojik olarak neyi gösterir?
Düşük TIBI
- Tümör epiteli alanda baskındır.
- İnvaziv sınır daha kompakt görünür.
- Büyüme daha ekspansif veya itici karakterdedir.
Yüksek TIBI
- Tümör bezleri veya hücre grupları geniş stromal ve yağlı alanlara dağılmıştır.
- İnvaziv sınır düzensizdir.
- Tümör çevre dokuyu disseke eden infiltratif bir büyüme gösterir.
TIBI ile ilişkili bulgular
Yüksek TIBI;
- İleri tümör evresi
- Lenf nodu ve uzak organ metastazı
- Lenfovasküler invazyon
- Yüksek tümör budding
- MMR-proficient fenotip
- KRAS ve TP53 değişiklikleri
- CMS4 moleküler alt tipi
- Epitelyal-mezenkimal geçiş programları
ile ilişkili bulunmuştur.
Bu nedenle TIBI, yalnızca invaziv sınırın görünümünü değil, tümörün daha agresif ve stromayla etkileşimi güçlü biyolojisini de yansıtıyor olabilir.
TIBI ile tümör budding aynı şey değildir
Tümör budding, tek hücreleri ve küçük tümör hücre kümelerini sayar.
TIBI ise daha geniş bir alanda invaziv sınırın genel mimarisini değerlendirir.
Birbirleriyle ilişkili olmalarına rağmen aynı özelliği ölçmezler. TIBI, tümör budding yanında ek prognostik bilgi sağlayabilecek bir parametre olarak düşünülmektedir.
Tümör-stroma oranından farkı nedir?
Tümör-stroma oranı genellikle tümör içindeki stromadan zengin bir alanda değerlendirilir.
TIBI ise:
- Mutlaka en derin invazyon noktasında ölçülür.
- Daha geniş ve standart bir alan kullanır.
- Fibröz stroma yanında yağ dokusunu da hesaba katar.
- Stromal miktardan çok invaziv büyüme konfigürasyonuna odaklanır.
Moleküler karşılığı
Yüksek TIBI gösteren tümörlerde epitelyal-mezenkimal geçiş, matriks organizasyonu, hücre migrasyonu ve invazyonla ilişkili moleküler programlar belirgindir.
Günlük pratikte kullanılabilir mi?
TIBI, rutin H&E kesitlerinde değerlendirilebilmesi ve klasik ekspansif–infiltratif sınır sınıflamasından daha tekrarlanabilir görünmesi nedeniyle umut vericidir.
Ancak günümüzde:
- WHO, CAP veya ICCR tarafından zorunlu raporlama parametresi değildir.
- Tedavi seçimini belirleyen doğrulanmış prediktif bir test değildir.
- Neoadjuvan tedavi görmüş rektum karsinomlarında yeterince değerlendirilmemiştir.
- Bağımsız araştırma grupları tarafından doğrulanması gerekmektedir.
Bu nedenle şimdilik araştırma veya ek prognostik değerlendirme amacıyla kullanılmalıdır.
Patolog için kısa not
En derin invazyon alanında tümör epiteli kompakt mı, yoksa geniş fibröz stroma ve yağ dokusu içerisinde dağınık mı ilerliyor?
TIBI, bu soruyu gözleme dayalı bir tanımlamadan çıkarıp daha standart ve ölçülebilir hale getirmeye çalışmaktadır.
Sonuç
TIBI, kolorektal karsinomun invaziv sınırını değerlendiren yeni ve pratik bir H&E ölçütüdür.
Yüksek TIBI, infiltratif büyüme, tümör budding, lenfovasküler invazyon, EMT/CMS4 biyolojisi ve olumsuz klinik seyirle ilişkilidir.
Bununla birlikte yöntem henüz tek ana yayın ve aynı çalışmanın ön kongre bildirisi düzeyindedir. Rutin raporlamaya geçmeden önce bağımsız ve prospektif doğrulama çalışmalarına ihtiyaç vardır.
Kaynak
Kehusmaa A, Härkönen J, Li H, et al.
Tumor Invasive Border Index (TIBI) in colorectal cancer: linking infiltrative morphology to molecular insights.
Journal of Pathology. 2026.
PMID: 42312545.