Bugünkü kısa terminoloji taramasında clear cell renal cell carcinoma için Türkçe kullanımda iki karşılık öne çıkıyor: “berrak hücreli” ve “şeffaf hücreli”.
İlk izlenim şu: Türkçe patoloji literatüründe ve olgu sunumu başlıklarında “berrak hücreli” daha yerleşik ve daha sık kullanılan terim gibi görünüyor. Buna karşılık “şeffaf hücreli” de Türkçe tıbbi literatürde mevcut; özellikle üroonkoloji ve bazı akademik metinlerde “şeffaf hücreli renal hücreli kanser/karsinom” veya “şeffaf hücre dışı renal hücreli karsinom” şeklinde kullanılmış.
-
Terminoloji sinyali: “Berrak hücreli” daha yaygın, ama morfolojik karşılık tartışmalı
“Berrak” kelimesi Türkçede daha çok duru, temiz, açık, ışıltılı anlam alanına sahip. “Berrak ırmak”, “berrak su”, “berrak hava” gibi kullanımlarda kelime güzel ama patolojik morfoloji açısından tam hedefi vurmayabilir.
Oysa clear cell ifadesinde anlatılan temel şey hücrenin güzel, parlak veya duru olması değil; sitoplazmanın rutin kesitte optik olarak açık, boşalmış, saydam/şeffaf görünmesidir. Şeffaf hücreli renal hücreli karsinomda bu görünüm çoğunlukla sitoplazmik lipid ve glikojen içeriğinin doku takibi sırasında kaybolmasıyla ilişkilidir.
Pratik mesaj: “Berrak hücreli” yerleşik olabilir; fakat “şeffaf hücreli” morfolojik görüntüyü daha doğrudan anlatır.
-
Şeffaf hücreli kullanımı literatürde var
“Şeffaf hücreli” uydurma veya kişisel bir karşılık değil. Türkçe tıbbi literatürde örnekleri mevcut. Üroonkoloji Bülteni’nde “Şeffaf Hücreli Renal Hücreli Kanser Olgularında...” başlıklı yayın buna iyi bir örnek.
Ayrıca bazı Türkçe akademik/tez içeriklerinde “Şeffaf Hücreli Renal Hücreli Karsinom” başlığı kullanılmış.
Pratik mesaj: “Şeffaf hücreli” daha az yaygın olsa da anlaşılır, karşılığı olan ve savunulabilir bir Türkçe terimdir.
-
Neden ben “şeffaf hücreli” terimini tercih ediyorum?
Patoloji raporunda terim yalnızca alışkanlığı değil, mikroskopik karşılığı da taşımalı. Clear cell morfolojisinde vurgulanan şey sitoplazmanın “berraklığı” değil, şeffaf/saydam görünümüdür.
Bu nedenle “şeffaf hücreli renal hücreli karsinom” ifadesi bana göre daha doğru bir Türkçe karşılıktır.
Pratik mesaj: Rapor dilinde tercih edilen kullanım:
Şeffaf hücreli renal hücreli karsinom
Parantez içinde gerekirse:
Şeffaf hücreli renal hücreli karsinom (clear cell renal cell carcinoma) -
Raporlama önerisi
Günlük pratikte klinisyen alışkanlığı nedeniyle geçiş dönemi için şu kullanım uygun olabilir:
Şeffaf hücreli renal hücreli karsinom
(Clear cell renal cell carcinoma; geleneksel kullanımda “berrak hücreli”)Ancak benim tercih ettiğim sade nihai kullanım:
Şeffaf hücreli renal hücreli karsinom
Sonuç:
Türkçe literatürde “berrak hücreli” daha yaygın görünüyor. Ancak morfolojik doğruluk açısından “şeffaf hücreli” daha iyi bir karşılık sunuyor. Hücre berrak değil; sitoplazması optik olarak şeffaf görünüyor.
Bugünün terminoloji mesajı:
Berrak değil, şeffaf hücreli.