Non-ossifying fibroma (NOF), çoğunlukla çocuk ve adolesanlarda uzun kemiklerin metafizinde görülen, kendiliğinden gerileme eğilimli benign bir kemik neoplazisidir. Patolog açısından temel soru, dev hücrelerin varlığından çok bland fibroblastik mimarinin hastanın yaşı ve lezyonun kemikteki konumuyla örtüşüp örtüşmediğidir. [1–3]
Morfoloji: dev hücrelerden önce iğsi hücrelere bakmak
Bland iğsi hücreler, kısa fasiküller ve storiform girdaplar oluşturur. Aralarında değişen sayıda osteoklast tipi dev hücre, köpüksü histiyosit ve hemosiderin yüklü makrofaj bulunabilir. Dev hücrelerin sayısı tek başına tanısal değildir; küçük bir örnekte fibroblastik organizasyon gözden kaçabilir.
Kırıkla ilişkili örneklerde kanama, onarıcı fibrocellüler doku ve parçalanmış kemik, asıl lezyona eşlik edebilir. Nitekim 2026 tarihli bir olguda storiform fibrohistiyositik yapı ile kırığa bağlı reaktif değişiklikler aynı küretaj materyalinde gösterilmiştir. Bu nedenle onarım alanları, tümörün temel morfolojisinden ayrı değerlendirilmelidir. [3]
Radyoloji: tanının ayrılmaz bileşeni
Tipik bağlam, uzun kemiğin metafizinde eksantrik, korteksle ilişkili, lobüle litik lezyon ve gelişim evresine göre belirginleşen sklerotik sınırdır. Zaman içinde skleroz artabilir ve lezyon gerileyebilir.
Herget ve arkadaşlarının 87 hastadaki 103 lezyonu değerlendirdiği çalışmada kırıklar, incelenen seride Ritschl evre B lezyonlarında görülmüştür. Bu, histolojik benignliğin mekanik kırılganlığı ortadan kaldırmadığını gösterir; evre B bulunan her lezyonun kırılacağı anlamına gelmez. Tipik radyografik görünümde biyopsi çoğu zaman gerekli olmadığından, patolojiye gelen örnekler komplikasyonlu veya tanısal açıdan belirsiz olguları içerebilir. [2,3]
İmmünohistokimya: ERα yardımcı olabilir, tek başına belirleyici değildir
Cleven ve arkadaşlarının çalışmasında EP1 klonuyla ERα, 16 NOF olgusunun tamamında iğsi hücrelerin bir bölümünde nükleer pozitiflik göstermiştir; osteoklast tipi dev hücreler negatiftir. Aynı çalışmadaki Central giant cell granuloma ve diğer karşılaştırma grupları negatif bulunmuştur.
Ancak sonuçlar klondan bağımsız genellenmemelidir. Yazarlar, farklı ER antikorlarıyla Giant cell tumour of bone ve Chondroblastoma’da pozitiflik bildiren çalışmalar bulunduğunu özellikle belirtmiştir. Küçük örneklem ve karşılaştırma grubunda doku mikrodizisi kullanılması da sınırlılıktır. ERα, radyoloji ve morfolojiyle uyumlu olguda destekleyici bir bulgudur; zorunlu veya tek başına kesinleştirici test değildir. [4]
Moleküler özellikler: MAPK aktivasyonu benign bir neoplazide de bulunabilir
Baumhoer ve arkadaşları, 59 hastanın 48’inde (%81,4) KRAS, FGFR1 veya NF1 değişiklikleri saptamıştır. Bulgular, NOF’nin önemli bir bölümünde MAPK sinyal yolunun aktive olduğunu ve lezyonun genetik temelli neoplastik doğasını destekler.
Bu sonuçların iki sınırı vardır: onkogenik bir değişiklik malignite anlamına gelmez; negatif moleküler sonuç da NOF’yi dışlamaz. Ayrıca benzer yolak değişikliklerinin başka dev hücreli lezyonlarda bulunması, moleküler sonucun anatomik bağlamdan bağımsız kullanılmasını engeller. [1,4]
2026 verisi: mozaik KRAS ile ilişkili ağır multifokal hastalık
Vincent ve arkadaşları, mozaik KRAS varyantları ve oculoectodermal syndrome bulunan, ilerleyici çok odaklı NOF nedeniyle tekrarlayan kırıkları olan iki çocuğu bildirmiştir. Trametinib sırasında klinik-radyolojik iyileşme ve yeniden ossifikasyon gözlenmiştir.
Bu çalışma, ağır sendromik hastalıkta hedeflenebilir biyolojiyi gösteren iki olguluk erken klinik kanıttır; sıradan soliter NOF için standart tedavi önerisine dönüştürülemez. Yalnız tümör dokusunda KRAS değişikliği saptanması da bu hastalardaki sistemik mozaiklik bağlamını kanıtlamaz. [5]
Ayırıcı tanı ve tanısal tuzaklar
- Giant cell tumour of bone: Mononükleer hücrelerin özellikleri ve lezyonun radyolojik konumu birlikte değerlendirilir. Uygun bağlamda mononükleer hücrelerde H3.3 G34W nükleer pozitifliği bu tanıyı destekler. Negatiflik, G34W dışındaki değişiklikler nedeniyle tek başına dışlatıcı değildir. [6]
- Central giant cell granuloma: Histoloji ve RAS–MAPK değişiklikleri NOF ile örtüşebilir. Çene yerleşimi ayırıcı tanının merkezindedir; uzun kemikteki tipik NOF yaklaşımı çene lezyonuna doğrudan taşınmamalıdır. [4]
- Kırığa bağlı reaktif değişiklikler: Onarıcı doku veya kanama baskınsa, korunmuş storiform alanlar aranmalı ve kırık öyküsü görüntülerle eşleştirilmelidir. [3]
- Moleküler sonuca aşırı ağırlık vermek: KRAS/FGFR1 değişikliği lezyonun biyolojisini açıklayabilir; antiteyi ve davranışı tek başına belirlemez. [1,4]
WHO bağlamı
IARC’nin erişilebilir sınıflama yapısında Non-ossifying fibroma, osteoklastik dev hücreden zengin kemik tümörleri arasında listelenmektedir. Burada aktarılan ERα ve 2026 KRAS/trametinib verileri araştırma bulgularıdır; doğrulanmış bir WHO 5.–6. edisyon değişikliği olarak sunulmamaktadır. [7]
Kaynaklar
- Baumhoer D ve ark. Activating mutations in the MAP-kinase pathway define non-ossifying fibroma of bone. Journal of Pathology. 2019;248:116–122. PMID: 30549028. DOI: 10.1002/path.5216.
- Herget GW ve ark. Non-ossifying fibroma: natural history with an emphasis on a stage-related growth, fracture risk and the need for follow-up. BMC Musculoskeletal Disorders. 2016;17:147. PMID: 27044378. DOI: 10.1186/s12891-016-1004-0.
- Omayer A ve ark. Unveiling a Silent Bone Lesion: Pathological Fracture in a Child With Non-Ossifying Fibroma. Clinical Case Reports. 2026;14:e72742. DOI: 10.1002/ccr3.72742.
- Cleven AHG ve ark. Oestrogen receptor expression distinguishes non-ossifying fibroma from other giant cell containing bone tumours. Virchows Archiv. 2022;481:671–675. PMID: 35612673. DOI: 10.1007/s00428-022-03341-4.
- Vincent M ve ark. Trametinib for multiple non-ossifying fibromas due to KRAS mosaic mutations: two case reports. Communications Medicine. 2026;6:432. PMID: 42151365. DOI: 10.1038/s43856-026-01615-5.
- Amary F ve ark. H3F3A (Histone 3.3) G34W Immunohistochemistry: A Reliable Marker Defining Benign and Malignant Giant Cell Tumor of Bone. American Journal of Surgical Pathology. 2017;41:1059–1068. PMID: 28505000.
- WHO/IARC. Soft Tissue and Bone Tumours — Classification Structure. Resmî sınıflama yapısı. Ayrıca: Soft Tissue and Bone Tumours, WHO Classification of Tumours, 5th edition, Volume 3 (2020). IARC yayın kaydı. Erişim: 5 Ekim 2026.