Kategori: Tanısal Yaklaşım | Sitopatoloji | Hematopatoloji | 22 Kasım 2026 literatür seçkisi
Temel sorun: Lenf nodu ince iğne aspirasyonunda (İİAB) birkaç lenfoid hücre görmek, materyalin lenfoma alt tiplemesi için yeterli olduğu anlamına gelmez. Başarılı sitolojik tanı; klinik-radyolojik sorunun, morfolojinin ve ilk örnekleme anında doğru ek test triyajının bir araya gelmesini gerektirir.
Önce WHO raporlama kategorisini belirleyin
2024 tarihli WHO Lenf Nodu, Dalak ve Timus Sitopatolojisi Raporlama Sistemi beş temel kategori kullanır:
- Tanısal olmayan / yetersiz: Hücre azlığı, yoğun nekroz, bozulmuş preparat veya hedef lezyonun temsil edilmemesi.
- Benign: Reaktif veya tanımlanabilir benign/inflamatuvar patern.
- Atipik: Benign diye kapatılamayan, fakat malignite açısından kesin veya güçlü şüphe sınırını karşılamayan bulgular.
- Malignite açısından şüpheli: Malignite lehine kuvvetli, ancak kesin tanı için eksik bulgular.
- Malign: Sitomorfoloji ve gerekli yardımcı testlerle desteklenen malign neoplazi.
Kritik ayrım: WHO'nun sitolojik kategori sistemi, WHO-HAEM5 lenfoma entite sınıflamasının yerine geçmez; iki sistem farklı işlev görür.
İlk mikroskop görüntüsünde pratik sorular
- Polimorfik lenfoid zemin: Reaktif hiperplazi olabilir; ancak klinik kuşku sürüyorsa benign sitoloji tek başına tüm lenfomaları dışlamaz.
- Monomorfik lenfoid hücreler: Lenfoproliferatif hastalık için akım sitometri ve gerekli fenotipleme düşünülür.
- İri, belirgin atipik hücreler: Yüksek dereceli lenfoma kadar metastatik karsinom, melanom ve başka tümörler de düşünülür.
- Granülom/nekroz: Enfeksiyon ayırıcı tanısı önemlidir; granülom tek başına enfeksiyonu kanıtlamaz veya eşlik eden maligniteyi dışlamaz.
- Sklerotik/heterojen doku ve az hücre: Özellikle mimarinin önemli olduğu lenfomalar veya Hodgkin lenfoması kuşkusunda biyopsi gereksinimi doğabilir.
Örnek daha alınırken hangi materyali ayırmalıyım?
ROSE (yerinde hızlı yeterlilik değerlendirmesi) mümkünse ikinci girişim gereksinimini azaltmaya ve ek test seçimini yönlendirmeye yardımcı olur.
- Taze uygun materyal: Klinik kuşku varsa akım sitometri için uygun taşıma koşuluyla ayrılabilir.
- Hücre bloğu: İHK ve gerektiğinde seçilmiş moleküler çalışma için korunur.
- Mikrobiyoloji: Granülomatöz/nekrotizan örüntü ve klinik şüphede uygun steril örnek düşünülür.
- Kor veya eksizyonel biyopsi: Folliküler büyüme paterni, mimari değerlendirme, sınırlı hücresellik veya kesin alt tipleme gereksiniminde tercih edilebilir.
Önemli sınır: Akım sitometrinin negatif olması özellikle seyrek neoplastik hücre içeren, yoğun fibrozisli veya bazı Hodgkin lenfoma olgularını kesin dışlamaz. Her olguda otomatik geniş panel yerine ayırıcı tanıya göre seçilmiş test daha uygundur.
“Benign” sonucu nasıl yorumlamalı?
WHO sistemindeki benign kategori, malignite olasılığının mutlak sıfır olduğu kategori değildir. Kalıcı, büyüyen veya klinik-görüntüleme açısından uyumsuz lenfadenopatide tekrar hedefli İİAB ya da doku biyopsisi gündeme gelebilir.
Örnek yorum: “Polimorfik lenfoid hücre popülasyonu izlenmiş olup sitomorfoloji reaktif lenfoid hiperplazi ile uyumludur (WHO: Benign). Klinik veya radyolojik kuşku sürüyorsa örneklemenin temsil gücü dikkate alınarak ileri değerlendirme önerilir.”
Sonuç
Lenf nodu sitolojisinin gücü yalnız preparatta değil, örneğin ilk dakikada doğru yönlendirilmesindedir. Uygun olguda tanı ve alt tipleme sağlanabilir; ancak doku mimarisi gerekiyorsa FNA'nın sınırı açıkça belirtilmelidir.
Kaynaklar
- Lenf nodu sitolojisinde WHO raporlama ve WHO-HAEM5 birlikteliği, Acta Cytologica, 2026. PMID: 43056609 · DOI
- Lenfoid organlarda benign/inflamatuvar sitolojik paternler, Acta Cytologica, 2026. PMID: 43056608 · DOI
- IARC/WHO 2024 raporlama sistemi
Daha fazlasını oku
Kaynaklardan bağımsız, uygulama temelli ve özgün bir sentezdir. Metin, görsel, özgün tablo veya bölüm kurgusu aktarılmamıştır.
Etiketler: Sitopatoloji · Lenf Nodu · Lenfoid · WHO · Hematopatoloji · Tanısal Yaklaşım